Səbəbləri, Gedişatı və Nəticələri.
​2008-ci ilin avqust ayında baş verən Rusiya-Gürcüstan müharibəsi (və ya Avqust Müharibəsi), XXI əsrdə Post-Sovet məkanında geopolitik geosiyasi balansı köklü şəkildə dəyişdirən ilk irimiqyaslı hərbi münaqişə oldu. Yalnız 5 gün sürən bu müharibə Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturasını yenidən şəkilləndirdi və Rusiyanın Qərbə qarşı hərbi güc tətbiq etmək qətiyyətini nümayiş etdirdi.
1. Münaqişənin Tarixi və Geopolitik Arxa Fonu.
​Münaqişənin kökləri SSRİ-nin dağılması dövrünə gedib çıxır. 1990-cı illərin əvvəllərində Gürcüstan daxilindəki iki separatçı bölgə — Cənubi Osetiya və Abxaziya — Tbilisinin mərkəzi hakimiyyətinə qarşı çıxaraq müstəqillik elan etdilər. 1992-1993-cü illərdəki qanlı toqquşmalardan sonra Rusiya "sülhməramlı" adı altında bu regionlarda hərbi varlığını qanuniləşdirdi.
​2008-ci ilə gələn yolda gərginliyi artıran əsas amillər bunlar idi:
​Qərb yönümlü xətt: 2003-cü il Qızılgül İnqilabından sonra hakimiyyətə gələn Mixeil Saakaşvili Gürcüstanı NATO və Aİ ilə inteqrasiya etmək kursunu seçdi.
​NATO Buxarest Sammiti (Aprel 2008): Buxarest sammitində Gürcüstan və Ukraynaya birbaşa Üzvlük Fəaliyyət Planı (MAP) verilməsə də, onların gələcəkdə NATO-ya üzv olacağı bəyan edildi. Rusiya bunu öz milli təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid kimi dəyərləndirdi.
​Kosovonun müstəqilliyi: 2008-ci ilin fevralında Kosovonun müstəqilliyinin Qərb tərəfindən tanınması Moskvaya Abxaziya və Cənubi Osetiya separatçılarına dəstəyi kəskin artırmaq üçün bəhanə verdi.
​2. Müharibənin Xronologiyası (5 Günlük Savaş).
​2008-ci ilin iyul ayından başlayaraq Cənubi Osetiya münaqişə zonasında Gürcüstan hüquq-mühafizə orqanları və separatçı qüvvələr arasında qarşılıqlı atışmalar və bombalamalar intensivləşdi.
Əməliyyatların Başlanması.
7-8 Avqust 2008 Gürcüstan silahlı qüvvələri separatçıların mövqelərini susdurmaq və ərazi bütövlüyünü bərpa etmək məqsədilə Cənubi Osetiyanın mərkəzi Sxinvalidə hərbi əməliyyata başladı.
Rusiyanın Müdaxiləsi.
8 Avqust 2008 Rusiya "öz sülhməramlılarını və Rusiya vətəndaşlarını qorumaq" adı altında Roki tuneli vasitəsilə 58-ci Ordunu Cənubi Osetiyaya yeritdi. Hərbi aviasiya Gürcüstan şəhərlərini (Qori, Poti, Vaziani) bombalamağa başladı.
Cəbhənin Genişlənməsi.
9-10 Avqust 2008
Rusiya ordusu əməliyyatları Abxaziya istiqamətinə də, genişləndirdi. Qara dəniz donanması Gürcüstan sahillərini blokadaya aldı. Gürcüstan qüvvələri geri çəkilməyə məcbur oldu.
Daxilə İrəliləmə.
11 Avqust 2008 Rusiya silahlı qüvvələri münaqişə zonalarından kənara çıxaraq Gürcüstanın strateji şəhərlərini (Qori, Zugdidi, Senaki və Poti limanı) işğal etdi, Tbilisiyə doğru irəliləmə təhlükəsi yarandı.
Atəşkəs Razılaşması.
12 Avqust 2008 Fransa Prezidenti Nikolya Sarkozinin vasitəçiliyi ilə 6 bənddən ibarət sülh planı hazırlandı və tərəflər hərbi əməliyyatları dayandırdı.
3. Nəticələr və Geopolitik Təsir.
​Müharibənin həm regional, həm də qlobal miqyasda ağır nəticələri oldu:
​Siyasi nəticələr: 26 avqust 2008-ci ildə Rusiya Abxaziya və Cənubi Osetiyanın "müstəqilliyini" rəsmən tanıdı. Gürcüstan Rusiya ilə diplomatik əlaqələri kəsdi və Müstəqil Dövlətlər Birliyindən (MDB) çıxdı.
​İnsan itkiləri və qaçqınlar: Hər iki tərəfdən yüzlərlə hərbçi və mülki şəxs həlak oldu. 192 000-dən çox insan evlərindən didərgin düşdü, minlərlə etnik gürcü Cənubi Osetiyadan təmizləndi.
​"Sürünən işğal": Müharibədən sonra Rusiya bölmələri işğal xətti boyunca tikanlı məftillər çəkərək faktiki sərhədləri tədricən Gürcüstanın daxilinə doğru genişləndirməyə ("bortyerizasiya") başladı.
Presedent yaratması: Avqust müharibəsi Rusiyanın Post-Sovet məkanında hərbi güclə sərhədləri dəyişmək strategiyasının başlanğıcı oldu. Qərbin bu müharibəyə adekvat reaksiyasının olmaması (qısa müddət sonra ABŞ-ın Rusiya ilə "sıfırlama" siyasətinə keçməsi) 2014-cü ildə Krımın ilhaqına və 2022-ci ildə Ukraynadakı irimiqyaslı müharibəyə zəmin hazırladı.
Hərbi Analiz