Manisa'nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti'nde yürütülen kazılarda, MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlendirilen 2,2 metre yüksekliğinde anıtsal bir genç erkek heykeli bulundu.
Lidya kültürüne özgü ayrıntılar taşıyan eser, korunmuş durumu ve sanatsal özellikleriyle Anadolu arkeolojisinin dikkat çeken keşifleri arasına girdi.
MÖ 470-450 yılları arasına tarihlendirilen heykelin yüksekliğinin 2,2 metre olduğu belirlendi. İnsan boyutlarını aşan ölçüleriyle döneminin nadir örnekleri arasında yer alan eser, iki büyük parça hâlinde bulundu. Heykelin ayaklarına ait bazı küçük parçaların ise eksik olduğu tespit edildi.
Roma Dönemi'nde Sardes'in girişindeki sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanılan heykelin yüzü aşağıya gelecek şekilde yerleştirildiği belirlendi. Bu durum, eserin yüz hatları ile ayrıntılarının yüzyıllar boyunca büyük ölçüde korunmasını sağladı.Kazı çalışmalarında çevresi dikkatle temizlenen heykel, uzman ekip tarafından bulunduğu yerden güvenli şekilde kaldırıldı.
Heykelin sağ elinde ise dönemin mitolojik tanrı ya da tanrıçalarına adak olarak sunulmak üzere taşıdığı düşünülen bir meyve bulunuyor. Söz konusu meyvenin ayva olabileceği üzerinde duruluyor.
Eser, Sardes'in Ahameniş Pers İmparatorluğu'nun batı eyaletinin satrap başkenti olduğu döneme tarihleniyor. Anıtsal heykel, Ege'de gelişen klasik sanat anlayışı ile Lidya'nın giyim geleneklerini ve görsel dilini bir araya getirmesi bakımından öne çıkıyor.
Akdeniz coğrafyasında erken dönemlere tarihlenen bu büyüklükte ve iyi korunmuş anıtsal heykellere nadiren rastlanması, buluntunun Anadolu arkeolojisi açısından önemini artırıyor.
Antik Çağ'da bu tür mermer heykellerin genellikle boyalı olduğu biliniyor. Uzun yıllar toprak altında kalan Sardes heykelinin yüzeyi ise kalın ve sert bir birikinti tabakasıyla kaplı bulunuyor. Konservasyon ekibi, eserin üzerinde günümüze ulaşmış olabilecek pigmentlere zarar vermeden temizlik yapılması için kapsamlı bir bilimsel çalışma yürütecek. Antik polikrom heykel uzmanlarının da katkı sunacağı çalışmalar kapsamında heykelin yüzeyindeki ve çevresindeki toprakta bulunabilecek boya izleri incelenecek.
Çalışmaların tamamlanmasının ardından bu nadide eser Manisa Müzesinde ziyaretçilerle buluşacak.
Ernil Kavukçu