1739 yılında Osmanlı Devleti ile Afşar dövləti arasında yapılan antlaşmanın ardından Sultan I. Mahmud, barışı pekiştirmek amacıyla Afşar hükümdarı Nadir Şah için son derece değerli hediyeler hazırlattı. Bu hediyelerin en görkemlisi ise bugün Topkapı Hançeri olarak bilinen eşsiz hançerdi.
Hançerin sapı üç büyük zümrütle süslenmiş, kabzasına gizli bir saat yerleştirilmiş, altın ve kıymetli taş işçiliğiyle dönemin en nadide eserlerinden biri hâline getirilmişti. Osmanlı kuyumculuğunun ulaştığı seviyeyi gösteren başyapıtlardan biri kabul edilir.
Ancak hediyeleri taşıyan Osmanlı heyeti yoldayken beklenmedik bir haber aldı: Nadir Şah, 1747 yılında kendi komutanları tarafından öldürülmüştü. Tahta kimin geçeceği belirsizleşince hediyelerin İran’a teslim edilmesi uygun görülmedi. Kafile geri döndü ve hançer hiçbir zaman sahibine ulaşamadı.
Böylece Nadir Şah için hazırlanan bu paha biçilmez eser, Topkapı Sarayı Müzesi Hazinesi’nde muhafaza edilmeye başlandı ve günümüze kadar ulaştı.
Bu hançer yalnızca mücevher değeriyle değil, gerçekleşememiş bir diplomatik hediyenin sembolü olmasıyla da tarihte özel bir yere sahiptir. Ayrıca 1964 yapımı Topkapi filmine de ilham vererek dünya çapında ün kazanmıştır.
Tarihin aynası