Nobel Mükafatı qalibləri əbədi olaraq laureat olaraq qalırlar. Bir kəşfin elmi əhəmiyyətini müəyyən etməkdə səhv edildikdə belə, mükafat heç vaxt geri alınmır. Aşağıda bu qayda ilə əlaqəli məşhur "Nobel Mükafatı"nın verilməsi ilə bağlı bəzi maraqlı, qəribə və tez-tez qalmaqallı işlər verilmişdir.
Fizika və Kimya üzrə Nobel Mükafatı
1. Ernest Rezerford, "radioaktiv maddələrin kimyasında elementlərin parçalanması ilə bağlı araşdırmalarına görə", 1908.
Laureatın özü şübhəsiz ki, layiq idi. Lakin bu xüsusi mükafat dövrün trollunun bariz nümunəsi oldu: kimya üzrə "Nobel Mükafatı" əsaslı bir fizikə verildi. Britaniyalı alim özü də yumorla reaksiya verərək dedi ki, o, tez-tez bir maddənin digərinə çevrilməsini müşahidə edib, lakin bu, bir fizikin qəfildən kimyaçı olduğunu ilk dəfə görüb.
2. Fritz Haber, "tərkib elementlərindən ammonyak sintezinə görə", 1918.
Alman kimyaçısının işi Nobel Komitəsi tərəfindən kənd təsərrüfatı və bütün bəşəriyyətin rifahı üçün çox vacib kimi təqdim edilmişdir. Paradoksal olaraq, heç kim Haberin bir neçə il əvvəl yaratdığı qazın sınaqdan keçirilməsinə şəxsən şahid olduğunu və sözün əsl mənasında minlərlə insanın ölümünə səbəb olduğunu nəzərə almamışdır.
Tibb və ya Fiziologiya üzrə Nobel Mükafatı
3. Johannes Fibiger, "Spiroptera tərəfindən törədilən karsinomanın kəşfinə görə", 1926.
Danimarkalı mikrobioloq siçanlar üzərində apardığı təcrübələr vasitəsilə dolayı yolla xərçəngin, bəlkə də təkcə gəmiricilərdə deyil, helmintlərdən qaynaqlandığı qənaətinə gəlmişdir. Laureatın ölümündən sonra çoxsaylı tədqiqatlar göstərdi ki, təcrübənin nəticələri səhv şərh edilmişdir.
4. Egas Moniz, "müəyyən ruhi xəstəliklərdə leykotomiyanın terapevtik təsirini kəşf etdiyinə görə", 1949.
Portuqaliyalı nevroloq ruhi xəstələrə sülh və "normallığa" qovuşmağa kömək etmək istəyirdi. O, beyni əhatə edən "leykotomiya" (sonradan "lobotomiya") adlı bir prosedur təklif etdi. Yalnız zamanla məlum oldu ki, bu, insanları müalicə etmir, əksinə onları "tərəvəzlərə" çevirir. Təxminən 70.000 belə əməliyyat aparılıb.

Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatı
5. Uinston Çörçill, "tarixi və bioqrafik yazı ustalığına və ən yüksək insani dəyərlərin müdafiəsində parlaq natiqliyinə görə", 1953.
Britaniya Baş nazirinin ədəbi istedadı ilə bağlı ifadənin özü şübhəli görünür. Bəziləri Çörçillin Ədəbiyyat Mükafatına sülhün bərqərar olmasına görə mükafat verməyin mümkün olmadığına inanırlar: axı o, qanlı müharibədə vuruşmuşdu.
6. Eyvind Conson, "Məkan və zamandan keçən və azadlığa xidmət edən povest sənətinə görə" və Harri Martinson, "Bir damla şehdən kosmosa qədər hər şeyi əhatə edən yaradıcılığa görə", 1974.
Qaydalara görə, bu sahədə mükafat universal əhəmiyyətli əsərlərə görə verilir. Lakin İsveçdən kənarda yazıçılar Martinson və Conson az tanınırlar. Lakin hər iki müəllif İsveç Akademiyasının üzvləri idi: mükafatı özlərinə vermək üçün bundan yaxşı səbəb nə ola bilər? Psixoloqların dediyi kimi, bəzən özünüzü də əzizləməlisiniz.
Nobel Sülh Mükafatı
7. Teodor Ruzvelt, "Portsmut Müqaviləsinin təmin edilməsindəki roluna görə", 1906.
Amerika prezidenti mükafatı Rusiya ilə Yaponiya arasında müharibə dövründə sülh müqaviləsinin imzalanmasında fəal iştirakına görə almışdır. Lakin laureatın özü əvvəllər hərbi əməliyyatlarda fəal iştirak etmiş və həmişə sülhməramlılıq konsepsiyası ilə tamamilə uyğun olmayan müstəmləkə ambisiyaları ilə idarə olunurdu.
8. Kordell Hull, "Qərb yarımkürəsində sülhün bərqərar olmasında, ticarətin gücləndirilməsində və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının yaradılmasında xidmətlərinin tanınması üçün", 1945.
Bu laureatın layiq olmadığı mükafata qarşı bütün etirazlar ilk növbədə 1939-cu il hadisələri ilə bağlıdır. Hull Üçüncü Reyxdən gələn min yəhudiyə sığınacaq verməkdən imtina etməkdə israr etdi. Mühacirləri daşıyan gəmi Avropaya geri göndərildi. Bu laynerdən yalnız bir neçə sərnişin Holokostdan sağ çıxa bildi.
Sevinc Alxas Qızı
TEREF