Muhammed peygamberin peygamberliği 610 senesinde başladığı kabul edersek, Kur'an'da dönemin askeri oluşumlarına dair geçen olaylar da bu tarihe yakın olmalıdır. Rum suresinde bahsedilen Rumlar, yani Bizans'a ait şu sözler yer almaktadır.:

''Rumlar yakın bir yerde yenilgiye uğradılar. Fakat onlar bu yenilgilerinden sonra birkaç yıl içinde galip gelecekler. Eninde sonunda Allah’ın dediği olur. O gün müminler Allah’ın yardımı sebebiyle sevinecekler. O dilediğini muzaffer kılar. O çok güçlüdür, engin merhamet sahibidir''.

590'larda Bizanslı Maurikos ve Pers 2.Hüsrev arasında bir anlaşma sonucu, sınır toprakları yeniden tanzım edildi ve Roma bu durumdan bir hayli karlı çıktı. Ancak bu toprak kaybı 2. Hüsrev'in içine oturmuştu ve uzun vadede, bu kaybettikleri toprakları tekrar geri alma niyetini gütmekteydi. Bizanslı imparator Maurikos 602 senesinde bir askeri darbe ile tahtından edilip öldürüldükten sonra, Phokas yeni Bizans imparatoru olur. Hüsrev bu değişimi fırsat bilir ve mevcut anlaşmanın artık geçerli olmadığı öne sürerek, Bizans'a kaştırmış olduğu topraklarda hak iddia eder ve bu topraklara karşı yürür ve ilhak eder.Diyarbakrı-Amida ve Urfa-Edessa'yı topraklarına katar. Bizans Phokas altındaki kötü yenetim ve iç savaş sebebiyle buna karşı koyamaz. 610 senesinde Bizans'taki iç karışıklığa son verecek olan yeni imparator Heraklius, Phokas'ı devirir ve ülkeyi toparlarmaya başlar. Ancak zsyıf düşmüş olan Bizans, 614 senesine kadar Suriye-Levant-Filistin bölgesini de Perslere kaybeder.Tarsus, Antakya, Şsm, Ceasarea Maritima ve özellikle Kudüs'ün Perslere düşmesi büyük bir psikolojik darbedir, özellikle de Hristiyan Bizans kutsal emanetlerinden olan, İsa'nın çarmıhının parçası oldığuna inanılan tahtanın Persler taraffından alınıp götürülmesinden sonra. Kutsal çarmıh veys kutsal haç, Hüsrev'in Hristiyan olan karısı Şirin'e hediye edilir. İnginç bir ayrıntı, İslam geleneğinde peygambere Mukavkis tarafından hediye olarak gönderilen iki cariyeden birinin adının Şirin, diğerinin ve peygamberin eş olarak aldığı Meryem olmasıdır. Daha da ilginci, 2.Hüsrev'in bir diiğer eşinin adının da Meryem olmasıdır. Bu Meryem aynı zamanda, Hüarev ile diplomatik ilişkileri yoluna koymak için ona yollanan Bizana imparatoru Phokas'ın kızı olan Meryem olmasıdır.

Peygamberin ''Rumlar yakın bir yerde yenilgiye uğradılar'' dediği yer, eğer Mekke'den bakarsak, Roma hakimiyetinin en güneyi olan Kudüs olmalı. Ancak Kudüs'ü 'yakın' olarak tanımlanması ayrı bir ilginçliktir., hele hele zamanın şartlarındaki mesafelerin önemini göz önünde bulundursak. Kudüs -Mekke arası karayolu ile 1400 km den fazladır.Bu deve kervanı ile günde 40 olarak hesaplandıığında, 35 gün eder.

Rum suresindeki ''Fakat onlar bu yenilgilerinden sonra birkaç yıl içinde galip gelecekler.'' öngürüsü, denidiği gibi vuku bulur. Bizans, Heraklius altında o toprakları Perslerden geri aldığı gibi, Pers topraklarına kaçırılmış kutsal İsa çarmıhını da geri alırlar ve Heraklius böylece şöhretine şöhret katar.
Kudüs'ten ''yakın yer'' olarak bahsedilmiş olması, bu hikayede benim kafama takılan en önemli noktadır ve aklıma bazı teorileri düşürmektedir. Bunlara göre asıl Mekke bildiğimiz Mekke değil de, daha kuzeyde bir yer, belki de Petra kentinin olduğu iddialarıdır. Orası kanımca 'yakın' tanımına daha uygun düşer.
not:metinde Kudüs-Mekke arasındaki mesafe konu edilmiştir, ancak Bizans'ın elinde bulunurken Persler tarafından alınan ve sonra tekrar Bizans'a geçen toprakların en güneyi Kudüs kentidir. Sözkonusu bölge, Antakya'dan Kudüs'e kadar uzanıır. Dolayısıyla 'Mekke'ye yakın bir yer' tanımı, Antakya-Kudüs arası bir bölgeyi kapsar. Antik Petra kenti ile Kudüs arasındaki kuş uçuşu mesafe yaklaşık 130 km'dir. Ancak kara yoluyla yapılan seyahatlerde bu mesafe güzergaha bağlı olarak 250 ile 310 kilometre arasındadır.
Asım Bilge Kapıcı