Osmanlı-Rus, 93 (1293/1877-78) Harbi'nde Plevne Cephesinde, Her İki Taraftaki Çerkes Askerleri İle İlgili Gâzî Osman Paşa'nın Yıldız Sarayına 5 Ağustos 1293/17 Ağustos 1877 Tarihli Bir Telgrafı:
"Mâbeyn-i Hümâyun Başkitâbet-i Celîlesine (Yüce Saray Kalem Dairesi’ne)
Bu cuma günü, Çerkes yardımcı kuvvetlerinden oluşturulan bir keşif birliği, önce Rusya’nın bir süvari bölüğüyle karşılaşmış; bir süre süren çatışma ve çarpışmanın ardından Ruslar, Çerkesleri ileriye doğru çekmek amacıyla geri çekilme (ric‘at) görüntüsü vermiştir.
Bunun üzerine Çerkesler de onları takip etmiş, ancak pusuda bekleyen başka bir Rus süvari bölüğü ortaya çıkmıştır. Fakat Çerkeslerin açtığı yoğun ateşe dayanamayan bu birlik de geri çekilmiştir. Daha ileride bulunan diğer bir Rus süvari bölüğüyle birleşip yeniden saldırıya geçtiklerinde, Çerkeslerin şiddetli ateşi ve hücumu karşısında dayanamayarak bozulmuş ve dağınık bir şekilde kaçmışlardır.
Çerkesler, düşmanı bir süre takip ettikten sonra ordugâha geri dönerken, Ruslar diğer bir yoldan dolanarak ordugâha yakın bir mevkide Çerkeslerin önüne çıkmış ve Çerkesçe konuşmaya başlamışlardır. Çerkesler, bunları kendi soydaşları zannederek önce önemsememiş, ancak yaklaştıklarında düşman olduklarını anlayarak derhal üzerlerine şiddetle hücum etmişlerdir.
Bu hücumda birkaç Rus askeri öldürülmüş, diğerleri ise panik içinde kaçmıştır.
Bu çarpışmada düşmandan otuz-kırk kadar ölü, bunun bir iki katı kadar da yaralı verilmiş; ayrıca yedi-sekiz adet kılıç (katana), bir miktar tüfek ve yağmurluk ganimet olarak ele geçirilmiştir. Çerkes birliklerinden ise bir şehit ve iki yaralı vardır. Arz olunur. Ferman..."
Değerli katkılarından dolayı, Araştırmacı yazar Müfit Yüksel hocaya teşekkür ederiz.
Adiges
TEREF