1. DOĞUM ve İLK KURALLAR.
OĞUZ BÖRÜ Obalarında her bireyin yaşamı doğumla birlikte töreye bağlılık üzerine şekillenir. Çocuğun dünyaya gelmesi sadece bir aile olayı değil, bütün oba için bir kut (ilahi güç) kazanımı olarak görülürdü. Yeni doğan çocuk için yapılan ilk törenlerde töreye bağlılık ve saflık vurgusu ön plandaydı.
BİR ÇOCUĞUN YAŞAMINDA UYMASI GEREKEN TEMEL KURALLAR ŞUNLARDI:
HARAM LOKMA YEMEMEK:
BU, sadece dini değil, aynı zamanda ahlaki bir kuraldı. Haram yiyen birinin soyunun ve kanının kirlenerek Oba’yı zayıflatacağına inanılırdı.
YABANCI EKMEĞI YEMEMEK:
OĞUZ dışındaki kavimlerin ekmeği yenmezdi. Bu, bağımsızlık ve kendi emeğine güvenin sembolüydü.
YALAN SÖYLEMEMEK:
YALAN, Türk töresinde en büyük utançlardan biriydi. Yalan söyleyenin sözü geçersiz, kendisi itibarsız sayılırdı.
TÖREYE AYKIRI IŞ YAPMAMAK:
TÖRE, hem yazısız kanun hem de kutsal bir yaşam rehberi kabul edilirdi. Töreyi bozan, sadece kendi soyuna değil, tüm Oğuz’a ihanet etmiş sayılırdı.
SAF KAN OĞUZ ILE EVLENMEK:
EVLILIKTE soy saflığına büyük önem verilirdi. Saf Oğuz olmayan biriyle evlenmek Oba’dan dışlanma sebebiydi.
BU kurallardan herhangi birini çiğneyen kişi Obadan kovulur, yani hem sosyal hem de manevi kimliğini kaybederdi.
2. YETIŞME ve KABILIYET SEÇIMI.
OGUZ Obalarında her çocuk, kabiliyetleri doğrultusunda yönlendirilirdi. Kimi at biniciliğinde, kimi okçulukta, kimi ise bilgeliğe yöneltilirdi. Amaç, her bireyin kendi alanında “EN IYISI” olmasıydı.
GENÇLIK çağına ulaşıldığında Oba’dan ayrılmak önemli bir geçiş ritüeliydi. Gençler, Obaya geri dönmeden önce “ÜN” (şöhret, isim) kazanmak zorundaydılar. Ün kazanan bir genç artık yeni adıyla anılır ve Obanın saygın bir üyesi olurdu.
BU süreç aslında bir kahramanlık sınavı idi. Ün almadan geri dönmek hem utanç hem de başarısızlık demekti.
3. BÖRÜ ÇERILERI ve SAVAŞÇI GELENEK
OĞUZ Börü Obalarının en seçkin gençleri Börü Çerileri idi. “ÇERI”, savaşçı demekti, ancak bu sıradan bir asker değil; doğumdan ölüme kadar özel yetiştirilen, disiplinli, bilgili ve deneyimli gençlerdi.
BÖRÜ ÇERILERININ ÖZELLIKLERI:
FIZIKSEL ÜSTÜNLÜK:
UZUN boylu, iri yapılı, güçlü ve çeviktiler.
SAVAŞ DENEYIMI:
DAHA çocuk yaşta savaş meydanına çıkıyor, küçük çatışmalarda deneyim kazanıyorlardı.
EGITIM:
SADECE savaşta değil, strateji, keşif, diplomasi ve yol bulma konularında da eğitiliyorlardı.
GÖREVLER:
TÜRK devletlerinde komutanlık yapmak
KEŞIF seferlerine katılmak
TÜRK boylarının düzenini sağlamak
YENİ yollar, yeni yöntemler göstermek
BU özellikleriyle BÖRÜ ÇERILERI, dünyanın en seçkin savaşçı sınıflarından biri olarak kabul edilirdi.
4. OBANIN DÜNYADAKI ROLÜ.
BÖRÜ Obaları sadece kendi varlıklarını değil, Türk Devletlerinin bekasını ve hatta dünya düzenini korumakla görevliydi. Onların varlığı kaosun önünde bir set, düzenin bekçisi olarak görülüyordu.
MİTOLOJİK anlamda Börü Obaları, Gök Börü’nün (BOZKURT’un) çocukları olarak tasvir edilirdi. Börü, Türklerin hem atası hem de yol göstericisi idi. Bu yüzden Obalar, Tanrı tarafından görevlendirilmiş kutlu topluluklar olarak kabul edilirdi.
5. SÖZLÜ ve MİTOLOJİK YANSIMALAR.
TÜRK destanlarında Börü Obaları’na atıflar, genellikle “KURTARICI TOPLULUKLAR” şeklindedir. Oğuz Kağan Destanı’nda Oğuz’un yanında yer alan yiğitler, aslında bu tür özel yetişmiş Obaların bir yansımasıdır.
SÖZLÜ gelenekte, Börü Çerilerinin gittiği her yerde yol açıcı oldukları anlatılır. Onlar bilinmeyeni keşfeder, yeni yurtlar bulur, Türk boylarını yönlendirirdi.
MİTOLOJİK bakışla Börü Çerileri, “DÜNYA NIZAMI ASKERLERI” gibidir. Onların olmadığı yerde kaos, ihanet ve yabancı baskısı çoğalırdı.
6. DÜŞÜŞÜN BAŞLANĞICI.
BÖRÜ Obaları uzun süre hem Türk dünyasında hem de çevre kavimlerde büyük saygı görmüştü. Kimse onlara kolay kolay meydan okuyamazdı. Ancak HASAN SABBAH ve HAŞHAŞILER ortaya çıkınca dengeler bozuldu. Gizlilik, suikast ve ihanet yöntemleriyle hareket eden bu tarikat, açık ve mert savaşlara alışmış Börü Çerilerini zor durumda bıraktı.
BU dönem, Börü Obalarının dünya üzerindeki etkisinin zayıflamaya başladığı bir kırılma noktası olarak anılır.
OĞUZ Börü Obaları, sadece savaşçı topluluklar değil; aynı zamanda ahlaki, kültürel ve mitolojik bir düzenin taşıyıcıları idi. Doğumdan ölüme kadar töreye bağlı yaşayan, ün kazanarak adını ölümsüzleştiren ve Türk dünyasının bekası için çalışan bu özel topluluklar, hem mitolojide hem de tarihte “KUTLU BEKÇILER” olarak anılmıştır.
ONLARIN MIRASI, BOZKURT’ un YOL GÖSTERICILIGIYLE BIRLEŞEREK TÜRK KÜLTÜRÜNDE “DÜZENI KORUYAN, YOL AÇAN, ENGELLERI YIKAN” BİR IDEALIN SIMGESI OLMUŞTUR.