Kolkhis'teki ilk Türk varlığı, 2.800 yıl önce kuzeyden inen topluluklarla başlar.
Türk kültür dairesinde bulunduğu tartışma konusu olan bu unsurlardan birincisi Kimmerlerdir. Anayurdu Türkistan olarak bilinen bu topluluğun Ön Türklerin bir kolu olduğuna dair önemli deliller mevcuttur. 2.900 yıl önce İskitler, Hun kabileleri tarafından yerlerinden oynatıldığında Kimmer arazisine girmiş, bundan sonra da batıya doğru büyük bir göç hareketi başlatmıştır. Bu dönemde batıya göç eden Kimmerler, 2.705 yıl önce Kafkasya'nın güneyine Azerbeycana yönelmişlerdir.
Gürcü kabileleri de kuzeyden gelen bu tehlikenin önünü kesebilmek için bir araya gelerek Derbent geçidi önlerinde savunma yapmaya çalışmış ancak hiçbir varlık gösteremeyerek dağılmak zorunda kalmışlardır.
Buradan Kolhis'e yönelen Kimmer akınları bölgede o derece etkili olmuştur ki, kısa sürede ülkeyi idare eden krallık ortadan kalkmıştır.
Kolkhis'ten Doğu Anadolu'ya yönelen Kimmerler, kendilerini takip eden İskitlerin baskısı karşısında tutunamayarak tekrar Karadeniz'in kuzeyine çekilmek suretiyle bölgeyi boşaltmıştır.
Kimmerleri takiben Kolkhis'e giren ikinci Türkistan menşeli topluluk İskitler (Sakalar)'dir.
Çeşitli itirazlar olsa da bu topluluğun Türk kültür dairesinde olduğuna dair çok güçlü deliller bulunmaktadır.
Ermeni kaynaklarından İskitlerin, Derbent geçidinden İç Anadolu'ya kadar genişleyen, içerisinde Kolkhis'in de yer aldığı bölgeye hakim oldukları, 2.665 yıl önce Kür nehrinin sağ tarafını ele geçirdikleri ve iki asırdan fazla bir süre burayı yurt tutarak Çoruh boylarına kadar yayıldıkları bilinmektedir. Ayrıca batıdaki Karadeniz sahili de İskit boylarının denetimine girmiştir. Kolhis'in üç tarafı İskitler tarafından çevrilmekle birlikte bu topluluğun yöredeki faaliyetlerine dair kaynaklarda herhangi bir bilgi zikredilmemesi, bölge tarihinin bu dönemini karanlıkta bırakmaktadır. Bununla birlikte, Gürcü kaynaklarından öğrenildiği kadarıyla 2.336 yıl önce İskitlerle birlikte bölgeye gelen Kıpçak ve Bunturki (Bön Türk)'ler, Kolhis'in bulunduğu Hazar Denizinden Çoruh boylarına kadar uzanan sahayı hakimiyet altında tutmaktaydı. Bölgedeki İskit bakiyeleri, Arşaklı III Tridat (286-330) zamanına kadar varlığını sürdürmüştür. Bu dönemde Batum, İskit kabilesi olduğu bilinen Masaget ülkesinin başlangıç yeriydi.
İskit bakiyelerinin bölgede varlığını devam ettirdiği sırada 2.600 yıl öncesinden Grekler Kolhis'e koloni kurmaya başlamıştır. Mitolojide Medeia/Altınpost ülkesi olarak geçer. Sonra Ahamenişlerin sözde vasalı konumundaki Kolkhis MÖ.1.yüzyılda önce VI Mithradates'in daha sonra da Roma'nın egemenliğine girmiştir. Herodotos'un "Siyah Mısırlı'lar" olarak tanımladığı Kolkhis halkının etnik kökeni üzerine bilgi yoktur.
Qaynaq: Kolhis'te İlk Türkler
Yrd. Doç. Dr. İbrahim Tellioğlu
TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ.