İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Şimali Qafqaz 1942-43-cü illərdə işğalçı alman qüvvələri tərəfindən qısa müddətə işğal edildi. Nasist təbliğat maşını almanların Şimali Qafqazı rus zülmündən azad etmək missiyasında olduğunu elan etdi. Bəzi çərkəzlər bunu rus boyunduruğundan qurtulmaq və azadlıqlarını bərpa etmək üçün bir fürsət kimi görürdülər. Bir çox çərkəzlər almanların azadlıq vədi ilə aldadılan Şimali Qafqaz Legionuna qoşuldular. Kabardinlilər qısa müddətə də olsa, Sovetləri və onların inzibati və hərbi heyətini bir çox şəhər və kəndlərdən qovmağa və "özünümüdafiə bölmələri" yaratmağa müvəffəq oldular. Bu vaxt Sovet tərəfdarı olan kabardinli əsgərlər 115-ci Kabardin Süvari Diviziyasında xidmət edirdilər. Nalçik 4 yanvar 1943-cü ildə, mayor Oxmanın komandanlığı altında Sovet Qırmızı Ordusu tərəfindən geri alındı. Bu, Şimali Qafqazın nasist işğalının geri çəkilməsinə işarə idi. Qafqazlı simpatiyasevərlər və milislər, ən azından bunu bacaranlar, almanlarla birlikdə getdilər. Bəzi mənbələrə görə, Çərkəzdən təxminən 1500 çərkəz geri çəkilən Alman Ordusuna qoşularaq müəyyən qisaslardan qaça bildi. "Kommunist cəhənnəmindən" qaçdıqlarını düşündükləri anda, 1945-ci ilin may ayında Avstriyada bir çərkəz bölməsi bolşeviklərə təslim oldu və ölüm hökmü ilə üzləşdi. Nəticədə, təxminən 300 qaçqın çərkəz əsir düşməkdən yayınaraq ABŞ-a mühacirət etdi.

Nalçikdə abidəsi ucaldılmış 115-ci Kabardin Süvari Diviziyasının qəhrəmanlıqlarına və kabardinlilərin çəkdiyi fədakarlıqlara və çətinliklərə baxmayaraq, onlar Stalinin müharibədən sonrakı əmrlərindən azad deyildilər. Əsasən xristian Kabardinlilərin yaşadığı Mozdok şəhəri də daxil olmaqla, şimal-şərqi Kabardindəki Kura bölgəsi Kabardin ərazisindən ayrılaraq Şimali Osetiyaya birləşdirildi. Ərazinin digər bir hissəsi Gürcüstana verildi. Bundan əlavə, respublikanın şimal sərhədi geri çəkildi və bölgə müharibədən əvvəlki ölçüsünün təxminən yarısına itirdi. Bu sərt tədbirlər kabardinlilərin əhəmiyyətli bir hissəsinin doğma respublikalarından ayrılmasına səbəb oldu.
KAFKAS LİTERATÜRÜ
TEREF