ƏMİR TEYMUR ADINA ANADOLUDA ZƏRB EDİLƏN SİKKƏLƏR.
22-11-2025, 10:54

Son Bölüm.
Timur Anadolu 'da ele geçirdiği ya da hakimiyet sahasına dahil ettiği toprakları doğrudan yönetmek yerine ,genellikle kendine bağlılık bildiren yerel iktidarlara bırakmıştır.Ankara Savaşı'nın ardından yeniden kurulan beylikleri de bu çerçevede değerlendirmek gerekmektedir.Dolayısıyla Timur adına Anadolu'daki basılan sikkelerin neredeyse tamamı,bağlılık bildiren beylikler ya da devletler tarafından ,eskiden beri bu beylik ya da devletlere ait olan ,ya da Timur tarafından ele geçirilerek kendilerine bağışlanan kentlerde basılmıştır.

Öte yandan Timur adına Anadolu'da basılan sikkeleri genel olarak değerlendirdiğimizde, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki beylikler ve devletler tarafından bastırılan sikkelerle Anadolu'nun diğer bölgelerinde bastırılan sikkeler arasında birim ,içerik ve işçilik yönünden önemli farklar olduğunu görüyoruz.Doğu ve Güneydoğu Anadolu darphanelerinde basılan sikkeler ,Timur' un Anadolu dışındaki darphanelerinde bastırdığı sikkelerle daha yakın benzerlikler taşırlar,Bu sikkeler daha ağır ve hacimlidirler,Tanka sikke birimi esas alınarak basılmışlardır.
Yazı içeriklerinde Timur' un yönetim anlayışına uygun olarak önce Sultan Mahmud Han 'ın adı belirtilmiştir.ve Timur sikkelerde sadece "Emir"unvanıyla anılmıştır."Gürkan"ünvanının kullanılmasına dikkat edilmiştir.ve "Timur Damgası" na sikkelerin çoğunda yer verilmiştir.(Bu damga Anadolu'nun batısında sadece Candaroğlu İsfendiyar Bey'in bir tip sikkesinde kullanılmıştır.)Anadolu'nun doğu ve güneydoğusu ile diğer bölgelerin sikkeleri arasında görülen bu farklara geçtirebileceğimiz en basit açıklama,Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Timur 'un baskısının ve gücünün çok daha fazla hissedilmesi,hatta bu bölgelerin Timur'un doğrudan kontrolü altında bulunmasıdır.Bu sayede bu coğrafyada basılan sikkeler Timur'un sikke politikaları ile aynı doğrultuda olabiliyordu.Tarihi bilgilerimiz de bu yöndedir.Örneğin dönemin tarihçilerinden Aziz bin Erdeşir Esterabadi,Timur'un Avnik Kalesini kuşattığı sırada Erzincan Emiri Mutahharten'in Timur'un yanına giderek bağlılık bildirdiğini,para ve hutbeyi Timur adına değiştirdiğini yazmaktadır.Aynı şekilde Timur tarafından hapsedilen,Mardin Artuklu Hükümdarı Mecdeddin İsa'nın da Timur 'a bağlılık göstermesi ve adına sikke bastırması kaydıyla serbest bırakıldığından daha önce bahsetmiştik.Timur Anadolu'nun Sivas'tan batıdaki bölümlerine ise ancak Ankara Savaşı ile neticelenen seferinde ve bu savaş sonrasında geçmiştir.Bu bölgelerde Timur adına sikke basımı onun beylikleri yeniden kurması ile hız kazanmıştır.Timur'un Anadolu'nun batısında fazla kalmayarak tekrar doğuya hareket etmesi ,kurduğu imparatorluğun uç noktasında kalan beyliklerin daha serbest hareket etmelerine olanak tanımıştır.Timur adına klasik anlayışın dışında daha farklı sikkeler basılmıştır.
Döndü Köse

