İngilislərin Hindistanı işğalına qədər bu ərazidə hegemon olan türk-müsəlman hakimləri, Qərblə əsrlərdən bəri davam edən ticarətin ermənilərin əlinə keçməsinə şərait yaratdılar. Hələ XVI əsrdə Türk Moğol imperatoru erməniləri vergidən azad etmək şərti ilə ölkəsinə dəvət etdi. Әksəriyyəti Səfəvilər dövlətinin təəbələri (Culfa tacirləri) olan bu ermənilərə 1562 ildə Hindistanda ilk kilsə tikməyə icazə verdilər. Ölkənin iri liman şəhərlərində ermənilər iri ticarət mərkəzləri yarandı. İngilislərin Ost-Hind kompaniyasının bütün bu üstünlükləri öz əlinə alana qədər, bölgə ticarətində hegemonluq bu gün özlərini İran erməniləri adlandıran Azərbaycan hakimlərinə "sığınanlar" idi. Fars dilini də Hindistana yayan elə biz türklər olduq. Çennai (Mədrəs) ərazisində ilk Avropa müstəmləkəçiləri olan рortuqaliyalılarla sıx "işbirliyi" quran ermənilər, onları bu ərazilərin imtiyazlı təbəqəsinə çevirmiş türklərə xəyanət etməkdən çəkinmədilər. Lakin bizdən fərqli olaraq Portuqaliya və Hollandiyalılar, sonra isə ingilislər erməniləri biz verən imtiyazlardan məhrum etdilər və onlar tədricən bölgəden köçdülər. Bu dəfə Avropa və Amerikaya. Bu gün boş qalmış kilsələrini ziyarət edəndə belə, oralara kimin hesabına və necə getdiklərini, qazandıqları ilk milyonların səbəbkarı olan bizlərin adını unutdurmağa çalışırlar.
Эльдар Тагиев
TEREF