Avropada Osmanlı İmperiyasından çox-çox əvvəl türk mənşəli və ya türk köçəri konfederasiyalarının qurduğu bir sıra dövlətlər olmuşdur və bu səbəbdən Balkanlar və Şərqi Avropa çölləri uzun müddət Avrasiya imperiyalarının təsiri altında idi.
Osmanlıdan əvvəl Avropada mövcud olmuş ən mühüm türk dövlətləri və tayfa birliklərini sistemli şəkildə göstəririk:
1. Hun İmperiyası
Hunnic Empire
Ən məşhur hökmdarı:
Attila
Tarix: IV–V əsrlər
Əraziləri:
Macarıstan
Balkanlar
Almaniya
Fransa
Attilanın dövründə Hun imperiyası Avropanın ən güclü dövlətlərindən biri idi.
---
2. Avar Xaqanlığı
Avar Khaganate
Tarix: VI–VIII əsrlər
Ərazilər:
Macarıstan
Balkanlar
Slovakiya
Avstriya
Avarlar Bizans və Frank dövlətləri ilə uzun müddət müharibə etmişdir.
---
3. Böyük Bolqar Dövləti
Old Great Bulgaria
Qurucusu:
Kubrat
Tarix: 630–668
Ərazi:
Qara dənizin şimalı
Azov dənizi
Ukrayna çölləri
Kubratın ölümündən sonra dövlət parçalandı.
---
4. Tuna Bolqar Dövləti
First Bulgarian Empire
Qurucusu:
Asparuh
Tarix: 681–1018
Ərazi:
Balkanlar
Dunay çayı ətrafı
bugünkü Bolqarıstan
Sonralar slavyanlaşmışdır.
---
5. Xəzər Xaqanlığı
Khazar Khaganate
Tarix: VII–X əsrlər
Ərazi:
Qafqaz
Volqa
Qara dəniz şimalı
Krım
Xəzər dövləti Avropa və Asiya arasında mühüm ticarət mərkəzi idi.
---
6. Peçeneq Konfederasiyası
Pechenegs
Tarix: IX–XI əsrlər
Ərazi:
Ukrayna
Moldova
Balkanlar
Bizans ordusunda tez-tez muzdlu döyüşçü kimi xidmət edirdilər.
---
7. Kuman-Qıpçaq Konfederasiyası
Cumans
Kipchaks
Tarix: XI–XIII əsrlər
Ərazi:
Ukrayna çölləri
Qara dəniz şimalı
Macarıstan
Onların torpaqları Avropada “Kumania” kimi tanınırdı.
---
8. Volqa Bolqar Dövləti
Volga Bulgaria
Tarix: IX–XIII əsrlər
Ərazi:
Volqa çayı
Tatarıstan
Rusiya
İslamı qəbul edən ilk türk dövlətlərindən biri idi.
---
Avropada türk dövlətlərinin yayılma xəritəsi
Tarixi köç istiqaməti belə idi:
Altay və Orta Asiya
↓
Qazaxıstan çölləri
↓
Volqa – Don bölgəsi
↓
Qara dəniz şimalı
↓
Balkanlar və Orta Avropa
Bu marşrut Avrasiya çöl imperiyalarının əsas köç yolu hesab olunur.
---
✔ Nəticə
Osmanlıdan əvvəl Avropada aşağıdakı türk dövlətləri böyük rol oynamışdır:
Hun imperiyası
Avar xaqanlığı
Böyük Bolqar dövləti
Tuna Bolqar dövləti
Xəzər xaqanlığı
Peçeneqlər
Kuman-Qıpçaqlar
Volqa Bolqar dövləti
Bu dövlətlər Avropa tarixində təxminən 600 ildən çox müddət ərzində siyasi və hərbi güc mərkəzləri olmuşdur.
Azərbaycanlıların səhifəsi
TEREF