Parker Güneş Sondası, 2021 yılında yıldızımızın atmosferinin en dış katmanı olan taçküreye 5 saatlik bir dalış gerçekleştirerek Güneş'e "dokundu".
GÜNEŞ'İN TAÇKÜRE KATMANININ SICAKLIĞI BAZI BÖLGELERDE 1 MİLYON SANTİGRAT DERECENİN ÜZERİNE ÇIKIYOR.
Bu sıcaklık değeri, en yüksek erime noktasına sahip metal olan tungstenin erime noktasından en az 300 kat, Parker'ın köpük karbon temelli ısı kalkanının testlerinde dayanabildiği değerden ise yaklaşık 700 kat daha büyük.
GÜNEŞ’E YAKLAŞAN SONDALARIN ERİMEME NEDENİ, GÜNDELİK HAYATTA SIKLIKLA KARIŞTIRILAN ISI VE SICAKLIK KAVRAMLARINDA GİZLİ.
SICAKLIK, bir maddeyi oluşturan atom ya da moleküllerin ortalama kinetik enerjisiyle ilişkilidir.
Yani sıcaklığı artan bir maddenin tanecikleri daha hızlı hareket eder. Temas hâlindeki iki madde arasında, sıcak maddeden soğuk olana aktarılan enerjiye ise ısı diyoruz. Örneğin sıcak bir kalorifer peteğine elinizle dokunduğunuzda, peteğin yüksek enerjili atomlarındaki enerjinin bir bölümü elinize aktarılır ve eliniz "ısınmış" olur. Bunun sonucunda elinizdeki moleküller dokunma öncesine kıyasla daha hızlı hareket eder. Aynı sıcaklık değerine sahip iki madde, temas ettikleri farklı bir maddeye aynı miktarda ısı enerjisi aktarmayabilir. Örneğin çalışan bir fırının kapağını açıp elinizi içeri sokarsanız, fırının içindeki hava sıcak olmasına rağmen elinizi hemen yakmaz. Fırındaki sıcak tepsiye dokunmanız durumundaysa eliniz hızlıca yanar. Bunun nedeni, havanın yoğunluğunun metal tepsininkinden çok daha az olmasıdır. Havayla temas hâlinde, birim zamanda elinize enerji aktaran tanecik sayısı çok daha azdır.
Bu yüzden havadan ele ısı aktarımı görece yavaş gerçekleşir.
Parker'ın dalış yaptığı taçkürede parçacıklar son derece seyrek biçimde dağılmıştır.
GÜNEŞ ATMOSFERİNİN BU BÖLÜMÜNDEKİ YOĞUNLUK, DÜNYA'NIN ATMOSFERİNDEN 10 TRİLYON KAT DAHA AZDIR.
YANİ PARKER GÜNEŞ SONDASI ÇOK SICAK BİR ORTAMDA BULUNMASINA RAĞMEN, ÇOK AZ SAYIDA PARÇACIKLA ETKİLEŞTİĞİ İÇİN ISI KALKANI ERİYECEK KADAR ISINMAZ.
Elbette dalış süresinin uzaması hâlinde bu durum tersine dönebilir. Parker'ın ısı kalkanının sıcaklığı, Güneş'e yaptığı yakın ziyaret sırasında 1.400 °C'yi aşmadı.
KALKANDAKİ ÇOK KATMANLI YAPI VE HEMEN ARKASINDAKİ SOĞUTMA SİSTEMİ SAYESİNDE, ARAÇ İÇİNDEKİ EKİPMANLARIN SICAKLIĞIYSA 30 °C CİVARINDA TUTULABİLDİ.
Mesut Erol
Bilim ve Teknik Şubat 2024 S.44
TEREF