Süni intellekt çipləri istehsal edən “Cerebras Systems” əvvəllər ayda 8 milyon dollar zərər edirdi və böhran ərəfəsində idi. İndi isə şirkətin bazar dəyəri 60 milyard dollara çatıb və o, qabaqcıl süni intellekt layihələrinə xidmət göstərir.

“Cerebras Systems” hazırda açıq şirkət kimi fəaliyyət göstərir və “OpenAI”, AWS kimi nəhənglərə süni intellekt çipləri satır. Valyuta.az xəbər verir ki, cümə axşamı böyük IPO keçirən şirkətin hər iki həmtəsisçisi milyarderə çevrildi, şirkət isə həftəni təxminən 60 milyard dollarlıq dəyərlə başa vurdu.

Amma 2019-cu ildə, fəaliyyətinin üçüncü ilində şirkət uğursuzluq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı və böyük məbləğdə vəsait itirirdi. O, yarımkeçirici sənayesində çoxlarının həllini mümkünsüz saydığı texniki problemi həll etməyə çalışırdı.

“O dövrdə ayda təxminən 8 milyon dollar xərcləyirdik”, — qurucu CEO Endrü Feldman (Andrew Feldman) “TechCrunch”a bildirib. “Həmin vaxta qədər sadəcə bir texniki problemi həll etmək üçün təxminən 200 milyon dollar xərcləmişdik”.

Feldman bir neçə həftədən bir idarə heyətinin iclasına gedərək daha bir uğursuzluq və əlavə xərclər barədə hesabat verməli olurdu.

Amma başqa çıxış yolu yox idi. Həll tapılmasa, “Cerebras” artıq uğursuz layihə sayılacaqdı.

Şirkət sadə bir ideya əsasında yaradılmışdı. Mikroprosessor sənayesi 50 ildən çoxdur CPU-ları daha sürətli və ucuz etmək üçün kremniy lövhələrə daha çox tranzistor yerləşdirir və həmin lövhələri daha kiçik hissələrə bölür. Lakin süni intellekt üçün böyük hesablama gücü tələb olunduğundan çoxlu sayda çip birləşdirilməli və onlar bir-biri ilə əlaqələndirilməli idi. “Cerebras”ın həmtəsisçiləri bütün lövhəni daha böyük formatda nəhəng və güclü çipə çevirməyin sürəti artıracağını düşünürdülər.

Problem onda idi ki, bundan əvvəl heç kim bu işi nə süni intellekt, nə də başqa sahə üçün uğurla həyata keçirmişdi. Çoxsaylı mikroskopik elektron komponentlərin daha böyük, lakin hələ də nazik səthə yerləşdirilməsi mühəndislik baxımından mürəkkəb problemlər yaradırdı.

“Cerebras” meqaçipini dizayn edib TSMC ilə birlikdə istehsal mərhələsini keçdikdən sonra komanda əsl çətinliklə üzləşdi.

Onlar “paketləmə” adlandırılan mərhələdə ilişib qaldılar. Feldmanın sözlərinə görə, bu mərhələ kremniyin istehsalından sonra gələn bütün prosesləri — onun əsas plata üzərinə bərkidilməsini, enerji ilə təmin edilməsini, istiliyin idarə olunmasını və məlumat ötürülməsi üçün kanalların qurulmasını əhatə edir.

“Cerebras” çipləri “58 dəfə daha böyük idi. İstifadə etdiyimiz enerji isə istənilən digər çipdən 40 dəfə çox idi”, — Feldman deyib. Hazır istilik yayıcıları yox idi. Satış və istehsal tərəfdaşları mövcud deyildi. Mikroprosessor mühəndisliyinin ən görkəmli mütəxəssisləri belə onilliklər ərzində bu qədər böyük və sıx çip hazırlamaqda uğursuz olmuşdular.

“Cerebras” komandası çoxlu sayda çipi və böyük məbləğdə vəsaiti sınaq-səhv prosesində itirdi. Lakin işlək paketləmə olmadan çip yararsız idi.

Hər uğursuzluğu ətraflı təhlil etdikdən sonra komanda soyutma və məlumat ötürülməsi ilə bağlı kifayət qədər problemi həll edə bildi. Hətta bir dəfə lövhəni qırmadan ona eyni anda 40 vint bərkidə bilən xüsusi qurğu da hazırladılar.

Feldman 2019-cu ilin iyulunda hər şeyin uğurla baş verdiyi günü hələ də xatırlayır.

Onlar paketlənmiş çipi kompüterə quraşdırdılar, onu işə saldılar və bütün qurucu heyət sadəcə laboratoriyada dayanıb nəticəni izləməyə başladı. “Kompüterin işləməsini izləmək boya qurumasını izləmək qədər maraqsızdır. Amma biz orada yanıb-sönən işıqlara baxaraq problemin həll olunduğuna inanmaqda çətinlik çəkirdik”, — o deyib.

“Bu, həyatımın ən böyük anlarından biri idi”, — Feldman bildirib. Bu məqam onun üçün xüsusilə əhəmiyyətli idi, çünki həmin qurucu heyət daha əvvəl qabaqcıl bulud serveri startapı “SeaMicro”nu 2012-ci ildə AMD-yə 334 milyon dollara satmışdı.

“Cerebras Systems”in 2015-ci ildəki qurucu komandası: Endrü Feldman (Andrew Feldman), Qari Lauterbax (Gary Lauterbach), Maykl Ceyms (Michael James), Şon Li (Sean Lie) və Jan-Filipp Frikker (Jean-Philippe Fricker). Şəkil mənbəyi: “Cerebras Systems”.

Çipin nəhayət işlədiyi gün “OpenAI”nin “Cerebras”ı almaqla bağlı danışıqlarından təxminən iki il əvvəl baş verib. Feldman ictimaiyyətə açıqlanan e-poçtlara əsasən, belə danışıqların aparıldığını “TechCrunch”a təsdiqləyib.

Bu danışıqlar “OpenAI”nin qurucuları arasında artan fikir ayrılıqları səbəbindən pozulub. Onların bəziləri “Cerebras”ın mələk investorları idi.

Hazırda “OpenAI” “Cerebras”ın müştərisi və tərəfdaşıdır. Şirkət ona varrantlarla təmin edilmiş 1 milyard dollarlıq kredit verib. S-1 sənədinə görə, bu varrantlar “OpenAI”yə müəyyən şərtlərlə “Cerebras”ın təxminən 33 milyon səhmini almaq imkanı verir. Cümə günü bir səhmin qiyməti 279 dollar olduğu halda, 33 milyon səhm 9 milyard dollardan çox dəyərə malik idi.

Maraqlıdır ki, “Cerebras” həmin kredit müqaviləsi çərçivəsində məhsullarını “OpenAI”nin bəzi rəqiblərinə satmamağa razılaşıb. Feldman bu məhdudiyyətin konkret olaraq “Anthropic”ə aid olub-olmadığını təsdiqləməkdən çəkinib, lakin məhdudiyyətin müvəqqəti olduğunu bildirib.

“Müddət məhduddur və bu, “OpenAI”yə tələb olunan gücü təmin etməyimizə zəmanət vermək üçün nəzərdə tutulub”, — Feldman deyib.

Fakt budur ki, “Cerebras” hələ kifayət qədər böyüməyib və eyni anda bir neçə sürətlə inkişaf edən model istehsalçısına xidmət göstərə bilmir. Feldman süni intellekt üçün hesablama gücünün satışını “istədiyin qədər yeyə biləcəyin bufet”ə bənzədib. Onun sözlərinə görə, şirkət bütün potensial müştərilərə eyni vaxtda xidmət göstərmək əvəzinə, “bufetin yalnız bir hissəsi ilə işləyəcək, bundan məmnun qalacaq, sonra isə qalan hissəyə yönələcək”.