Hərdən özünüzü tamamilə tənha və tərk edilmiş hiss edirsiniz? Elm sübut edir ki, bu, bioloji olaraq qeyri-mümkündür. Siz fərqində olmasanız da, hazırda üzünüzdə, tük folikullarının daxilində bütöv bir mikroskopik sivilizasiya yaşayır, çoxalır və qidalanır. Söhbət yetkin insanların demək olar ki, 100%-nin dərisində tapılan Demodex gənələrindən (kiprik gənəsi) gedir. Onlar üçün sizin bədəniniz sadəcə bir yaşayış yeri deyil, bütöv bir kainatdır.

Demodex genələri nədir və necə yaşayırlar?

Bu canlıların ölçüsü millimetrin dörddə biri qədərdir (0.15 – 0.4mm). Adi gözlə onları görmək qeyri-mümkündür. Ən çox piy və yağ vəzilərinin sıx olduğu nahiyələrdə – burun, alın, yanaqlar və kiprik diblərində məskunlaşırlar. Gün işığında tük folikullarının dərinliklərinə gizlənir, gecə saatlarında isə dəri səthinə çıxaraq hərəkət edirlər.

Bu gənələrin ən qəribə bioloji xüsusiyyətlərindən biri də ifrazat sistemlərinin olmamasıdır. Bütün tullantıları bədənlərində toplayır və öldükdə dərinin üzərinə buraxırlar.


Patrul.az-ın mövzu ilə bağlı apardığı araşdırmalara görə, bu canlılar normal şəraitdə insan sağlamlığı üçün birbaşa təhlükə yaratmır və parazit deyil, “kommensal” (ziyansız müştərək) varlıqlar hesab olunurlar. Onlar dərinin ölü hüceyrələri və artıq yağları (sebum) ilə qidalanaraq bir növ təmizlik funksiyasını yerinə yetirirlər.

Lakin balansın pozulması ciddi fəsadlara yol aça bilər:

İnsan immuniteti zəiflədikdə, bədən yüksək stress altında olduqda və ya gigiyena qaydalarına düzgün riayət edilmədikdə bu gənələrin sayı sürətlə artmağa başlayır. Gənələrin sayının nəzarətdən çıxması dəridə demodekoz adlanan xəstəliyə səbəb olur. Bu zaman üzdə şiddətli qaşıntı, qızartı, sızanaqlar və kiprik tökülməsi kimi problemlər yaranır. Öldükləri zaman bədənlərində toplanan bütün bakteriyalar dərinin məsamələrinə yayılır və bu da iltihabi prosesləri (məsələn, rozasea xəstəliyini) alovlandırır.

Nəticə olaraq, güzgüyə baxarkən tənha olduğunuzu düşünməyin. Üzünüzdəki bu kiçik “kirayənişinlər” sizinlə birlikdə yaşayır. Əsas məsələ, düzgün dəri qulluğu və güclü immunitetlə onlarla olan bu məcburi dostluğu balansda saxlamaqdır.