(İspan dili: Isla de Pascua, Yerli dil: Rapa Nui)
Çili.
Sakit Okeanın cənub-şərqində yerləşən kiçik bir ada.
Pasxa Adasına ən yaxın ərazi şərqdə 3599 kilometr məsafədə yerləşən Çili sahilləri və qərbdə 2092 kilometr məsafədə yerləşən Pitkern adalarıdır. Tədqiqatlar adanın sakinlərinin Polineziya mənşəli olduğunu göstərsə də, heykəllərin fiziki xüsusiyyətlərinin Polineziya xalqlarının xüsusiyyətlərinə tam bənzəməməsi digər maraqlı məqam olaraq qalır. Pasxa Adasının gövdəsi 507 metr uzunluğundakı Terevaka Vulkanından əmələ gəlir. Şərqdə Poike Vulkanı və cənubda Rano Kau Vulkanı ilə üçbucaqlı formada olan ada, okean dibindən yüksələn 3000 metr hündürlüyündəki vulkandan heç də fərqlənmir. 5 may 1722-ci ildə, Pasxa bayramı ərəfəsində hollandiyalı dənizçi Yakob Roqgevin Pasxa Adasına ayaq basan ilk avropalı oldu. Ada hazırkı adını belə almışdır. Pasxa adasında adanın vulkanik daşından yonulmuş heykəllərə Moai deyilir. Heykəllərdə bədənin yalnız beldən yuxarı hissəsi göstərilir. Kişi fiqurlarına "Moai Kavakava", qadın fiqurlarına isə "Moai Paepae" deyilir.
Hündürlüyü 1-9 metrdən çox olan heykəllərin əksəriyyətinin hündürlüyü 4-7 metrdir və orta hesabla 13-50 ton ağırlığında olur. Bəzi heykəllər yalnız başı təmsil edir. Ən əhatəli tədqiqat 1882-ci ildə almanlar tərəfindən aparılmış və əsasən adət-ənənələrə, yazıya və dilə diqqət yetirilmişdir. Ada 1888-ci ildə Çili hakimiyyəti altına keçdi. Pasxa adasını xüsusi edən və tarix boyu diqqəti cəlb edən şey adanın demək olar ki, hər yerində tapılan nəhəng insan heykəlləridir. Alman missioneri, keşişi, etnoqrafı və dilçisi Peter Sebastian Engelert bu heykəllərdən 638-ni müəyyən etmiş və təsnif etmişdir. Dünyanın bu nəhəng heykəllər haqqında məlumatlılığı norveçli etnoloq Tor Heyerdalın nəşrləri sayəsində yaranmışdır. Heyerdal 1958-ci ildə nəşr olunan "AkuAku" kitabında adadakı heykəllərin hər birini ayrıca təsvir etmişdir. O, tamamlanmış heykəllərin sayının 974 olduğunu bildirmişdir.
Tolga Ekinli
TEREF