İş həyatında bəzən elə insanlar görürük ki:
- Sakit, ölçülü, özünə güvənli görünür,
- Danışanda intellektual təsir bağışlayır,
- Hər addımını “mükəmməl” göstərməyə çalışır…
Amma real vəziyyətdə onların daxili performansı, emosional dayanıqlığı və problem həll bacarığı gözlə görünən imicdən xeyli geri qalır.
Bu hal psixologiyada Apollon Sindromu adlanır.
Bu sindrom insanın xaricdən mükəmməl, ideal və güclü obraz yaratması, lakin daxildə:
• qeyri-sabitlik,
• aşağı dözümlülük,
• stressə qarşı zəiflik,
• həddindən artıq özünü müdafiə ehtiyacı,
• tənqidə dözümsüzlük
kimi xüsusiyyətlərə sahib olmasıdır.
Qısası: Görünən imic → real performansdan yüksək olur.
İş dünyasında necə təzahür edir?
Apollon Sindromu olan insanlar adətən:
- Tənqidi qəbul etmir - dərhal müdafiə rejiminə keçir, çünki imicinin çatlamasından qorxur.
- Münaqişədən qaçır, amma passiv-agressiv davranış göstərir.
- Hər şeyi “sadə görünən şəkildə” danışır, amma iş tapşıranda ümumi, qeyri-müəyyən izah verir.
- Öz uğurunu şişirdir, komandanın uğurunu isə kiçildir.
Şirkətlər üçün risklər:
Apollon Sindromu olan işçilər:
• Qərar qəbul edilməsini gecikdirir,
• Komanda motivasiyasını aşağı salır,
• İşin mahiyyətindən çox “görünüşə” fokuslanır,
• Reallığı təhrif edə bilir (“hər şey qaydasındadır” tipli yanlış raportlar),
• Məsuliyyəti öz üzərinə götürməməyə meyllidir. (Problem yarandıqda atır digər əməkdaşların üzərinə)
Uzun müddətdə bu, şirkətdə saxta performans mədəniyyəti yarada bilər.
Necə idarə etməli?
- Obraz yox, rəqəmlər və nəticələr üzərində nəzarət (Rəqəmsallaşma mütləqdir)
Performans meyarları yazılı olmalıdır. (KPİ-ların ölçülməsi mütləqdir)
- Konstruktiv tənqid mədəniyyəti
Belə insanlar emosional müdafiəyə keçə bilər - tənqidi faktlara bağlamaq vacibdir. (Yenə də rəqəmsallaşma önəmlidir)
- Davranışa fokuslanmaq
İmicə yox, günlük iş davranışına diqqət edilməlidir.
- Realistik gözlənti qoymaq
Bu sindromu olan insanlar “mükəmməl görünmək” təzyiqi altındadır - gözləntilər real olmalıdır.
Nəticə:
Apollon Sindromu, iş dünyasında çox rast gəlinən, amma az tanınan bir vəziyyətdir.
İnsanları imicinə görə deyil - əməyinə, nəticəsinə və davranışına görə qiymətləndirmədikcə bu problem görünməz qalır. Nəticəni də ölçən real faktlar olmalıdır. Gerisi təfərrüatdan başqa bir şey deyildir. Real faktlarda düzgün proses, düzgün sistem və ölçülə bilən KPİ-lar nəticəsində mümkündür.
Görünənlə gerçək arasındakı fərqi düzgün oxumaq isə sağlam idarəetmənin ən vacib hissəsidir.
Cavid Qasimov