5 sentyabr 1949-cu ildə Seyfəddin Əzizi özü ilə yalnız dörd cangüdəni/yoldaşını götürərək gizli şəkildə Pekinə yola düşdü.
Eyni zamanda Sovet İttifaqının təşkilatçılığı ilə Şərqi Türküstan İkinci Cümhuriyyəti ordusunda bir çox orta və yüksək səviyyəli hərbi və siyasi kadrlar “məşq”, “məzuniyyət” kimi səbəblərdən dəfələrlə vəzifələrindən uzaqlaşdırılaraq nəzarətdə saxlanılırdılar.
Stalin də Mao Tszeduna məktub göndərərək ondan tezliklə Şərqi Türküstanı işğal etməsini (ələ keçirməsini) tələb etdi.
Seyfəddin Əzizi (Saifuddin Azizi) Şərqi Türküstan tarixində ən yüksək siyasi manevr qabiliyyətinə malik olan və geridə qoyduğu miras baxımından “qırılma nöqtəsi” sayılan uyğur əsilli siyasətçidir. Çin rəsmi tarix tezisində onu “dinc yolla Şərqi Türküstanı xilas edən kommunist qəhrəman” kimi təqdim edilərkən, Şərqi Türküstan milli hərəkatı və istiqlal tərəfdarları tərəfindən “İstiqlal idealını Pekinə və Moskvaya çatdıran baş işbirlikçi (aparat)” kimi qəbul edilir.
Tanay Yücel