Təəccüblüdür ki, ərəb ölkələri və İran İsraili "Fərat çayına qədər" torpaqları ələ keçirmək istəməkdə günahlandırarkən, bölgədə İsraili kütləvi şəkildə dəstəkləyən və onun genişlənməsindən qorxmayan yeganə xalq məhz həmin Fərat çayında yaşayan kürdlərdir.
Tehran İsraili mütəmadi olaraq ölkə daxilində vəziyyəti pozmaq üçün kürd qruplarından (məsələn, PJAK) istifadə etməkdə ittiham edir. ABŞ və İsrail üçün kürdlərə güvənmək İranı cilovlamaq və bölgədə xaos yaratmaq üçün bir yoldur. Lakin kürdlərin özləri üçün bu təhlükəli bir oyundur: tarix dəfələrlə göstərib ki, geosiyasi küləklər dəyişdikdə böyük dövlətlər onları qonşularına qarşı asanlıqla tək qoya bilərlər.
Maraqlıdır ki, Kürdüstanı dəstəkləmək üçün əsas lobbiçilər İsraildəki kürd yəhudiləridir. Onlar keçmiş qonşularına qarşı dili, musiqini və isti hissləri qoruyub saxlayıblar. Maraqlıdır ki, Müqəddəs Kitab sərhədlərinin - sözdə "Böyük İsrail"in (Misir çayından Fərat çayına qədər) ən geniş və ən radikal təfsirini götürsək, kürd torpaqları ilə birbaşa üst-üstə düşdüyünü görərik. Fərat çayı Suriya Kürdüstanından (Rojava) və İraq Kürdüstanından axır. Nəzəri olaraq, Fərat boyunca sərhədlər arzusunda olanlar kürdlərin vətən hesab etdikləri eyni torpaqlara baxırlar. Lakin İsrail üçün kürdlər İran, İraq və Suriyanı geridə qoyan qeyri-ərəb (və qeyri-radikal islamçı) əhalinin "adasıdır".
Bu, bizim üçün nə deməkdir?! Urmiya şəhəri və ətraf torpaqlar Cənubi Azərbaycanın tarixi nüvəsidir. Azərbaycanlılar üçün bu, onların əcdad torpağı, mədəni və iqtisadi mərkəzidir. Lakin kürd siyasi hərəkatları bu əraziləri "Şərqi Kürdüstan"a (Rojhelat) daxil edir. Tarixən Urmiya, eləcə də yaxınlıqdakı Salmas və Mahabad şəhərlərində əsrlər boyu kürd yəhudilərinin (Laxluhlar) çiçəklənən icmaları mövcud idi. 1951-ci ildən sonra demək olar ki, bütün yəhudilər bölgəni tərk etdilər. Bu gün on minlərlə Urmiyalı mühacir İsraildə yaşayır, hələ də Azərbaycan mahnılarını və adət-ənənələrini xatırlayır, kürd-yəhudi kimlikləri ilə qarışır. ABŞ və İsrail üçün İrandakı kürdləri dəstəkləmək ayətullah rejimini sarsıtmaq üçün bir vasitədir. Lakin bu, ikiüzlü bir qılıncdır, çünki kürdlərin Urmiya iddialarına həddindən artıq dəstək təkcə Tehranı deyil, həm də Bakını (ölkənin əsas enerji tərəfdaşı) və Ankaranı qıcıqlandıra bilər. İranda təxminən 30 milyon Azərbaycan türkü yaşayır. Bu, nəhəng bir qüvvəni təmsil edir. Kürd qrupları açıq şəkildə Cənubi Azərbaycanın torpaqlarına iddia etsələr, bu, Qərbin İranın Azərbaycan əhalisinin dəstəyini itirmək riski ilə üzləşdiyi genişmiqyaslı millətlərarası münaqişəyə səbəb ola bilər.
Azərbaycan Türkü
TEREF