Anadolu’nun yaban hayatı bir zamanlar kaplan, aslan, pars ve boz ayı gibi büyük yırtıcıların paylaştığı zengin bir ekosistemdi. Bu canlılardan biri olan Anadolu kaplanı (Panthera tigris virgata), yani Hazar kaplanının Anadolu’daki son temsilcileri, 20. yüzyılın ortalarına kadar Toroslar’ın ve Güneydoğu Anadolu’nun sarp dağlarında yaşam mücadelesi veriyordu.
Tarihsel kayıtlara göre, Anadolu’da görülen son kaplan, 1970’li yıllarda Hakkâri – Şırnak sınır hattında vuruldu. Bazı yerel kaynaklar ise son bireyin 1974 yılında Uludere yakınlarında öldürüldüğünü aktarıyor. O dönemde bu hayvan “zararlı yırtıcı” olarak görülüyor, köylülerin sürülerine saldırdığı düşünülüyordu. Ancak aslında Anadolu kaplanı, ekosistemin dengesi için hayati bir role sahipti: zayıf ve hasta avları yakalayarak doğanın sağlıklı kalmasını sağlıyordu.
Kaplanın yok oluşu, yalnızca bir türün kaybı değil, Anadolu doğasının sessizleşmesi anlamına geldi. Onun ardından orman ekosistemleri bozuldu, av hayvanlarının sayısı dengesizleşti. Günümüzde bazı araştırmacılar, İran sınırındaki bölgelerde hâlâ Hazar kaplanına benzer izlerin olabileceğini, türün tamamen yok olmamış olabileceğini öne sürüyor. Ancak bugüne kadar bu iddialar kesin olarak kanıtlanamadı.
Anadolu kaplanının hikâyesi, insanoğlunun doğayla kurduğu dengesiz ilişkinin en çarpıcı örneklerinden biridir. Bir zamanlar Anadolu’nun dağlarında yankılanan kükreyişi, artık yalnızca eski avcıların anılarında ve birkaç solmuş fotoğrafta yaşıyor.
Düzenleyen: Osman Sefa Çelik
TEREF