"Sarıkamış'tan kurtulan binlerce Türk askeri bu adada yavaş yavaş ölüme terk edildi. Adını daha önce duymuş muydunuz?"
Sarıkamış Harekâtı'nda Ruslara esir düşen Türk askerleri, Hazar Denizi'nde Bakü açıklarında bulunan Nargin Adası'nda (diğer adıyla Böyük Zirə ya da halk arasındaki ismiyle Yılanlı Ada) tutulmuştur.
Tarihimizin en acı sayfalarından birine ev sahipliği yapan bu ada hakkında öne çıkan önemli detaylar şunlardır:
Zorlu Yaşam Koşulları: Adada tatlı su kaynağı ve bitki örtüsü bulunmuyordu. Esirler dondurucu soğuklar, açlık, susuzluk, salgın hastalıklar ve adadaki zehirli yılanlar nedeniyle çok ağır şartlar altında yaşam mücadelesi verdi. Bu yüzden askerlerimiz buraya "Cehennem Adası" adını vermiştir. Şehit Sayısı: Sarıkamış'tan ve Doğu Anadolu'daki Rus işgallerinden getirilen yaklaşık 10 bine yakın asker ve sivil Türk vatandaşının bu adada şehit düştüğü tahmin edilmektedir.
Azerbaycan Türklerinin Yardımları: Bakü'deki Azerbaycan Türkleri (özellikle Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi), adadaki esirlerin feci durumunu öğrenince büyük riskler alarak adaya yiyecek, giyecek ve ilaç yardımı taşımışlardır. Hatta adadan bazı Türk subaylarının gizlice kaçırılmasını sağlayarak Anadolu'ya dönmelerine yardım etmişlerdir.
Vecihi Hürkuş da Oradaydı: Türk havacılık tarihinin en önemli isimlerinden biri olan Vecihi Hürkuş, Rus uçağını düşürdükten sonra esir düşmüş ve Nargin Adası'na getirilmiştir. Hürkuş, Azerbaycan Türklerinin yardımıyla adadan yüzerek kaçmayı başarmış ve yurda geri dönmüştür.
Tarihteyolculuk