Aşağıdakı sarkofaqın üstündəki yazının verdiyi məlumatdan çıxan nəticədır deyirəm. Avropa alimləri kimi özümdən uydurmuram...
Yazını hisə-hissə sarkofaqdan alıb ayrıca qabartmışam - oxunaqlı etmiş və sağdan sola oxunuşlarını vermişəm. Yazı belə danışır:
S ARSU OYA SEİAK AND MANA UYSA İŞ SEVN İAŞA
Bir neçə çatışmayan saiti yerinə qoyduqda bu cür mətn alınır:
S[A]RSU OYA SEYAK AND [A]MANA UYSA İŞ[Ə] SEV[İ]N, YAŞA
Mənası:
SARSU OYA SÖYƏK, AND-AMANA UYSA - İŞƏ SEVİN, YAŞA...
SARSIDICI SƏSVERMƏNİ SÖYƏK, AND - AMANA UYSA (SIĞSA), İŞƏƏ SEVİN VƏ YAŞA.
Bu cümlədən çıxan nəticəni mən belə anlayıram:
Bu, orta yaşlı, gözəl, olduqca xanım-xatun insanın - əyninə geydiyi çox bahalı paltarından və daş-qaşından zəngin və əlində tutduğu dairəvi mum kitabından müdrik və zadəgan görünən qadının öz dövründə yüksək səviyyəli siyasətçi olduğu aşkarlanır.
Səsvermədə iştirak etdiyinə görə güman "Etruriya Senatının üzvü" olmuş adsız Xanım növbəti səsvermədə senatdakı səsini itirdiyinə görə qəfil ağır sarsıntı keçirərək dünyasını dəyişib.
Ona görə sarkofaqın üstündə bunlar yazılıb - anladığım dildə yazıram - hamıya daha aydın olsun deyə:
Gəlin u sarsıntılı oyu - səsverməni söyək, və əgər bu, "Ey Böyük Yaradan ! nə olar, Xanımı geri qaytarasan !.." kimi and-amanımıza uysa O (Yaradan), anu bizə qaytarsa, o zaman nə var ki, İŞƏƏ SEVİN və yenidən YAŞA dünyanı !..
Yəni ha de, ha başaa vur, bunun nəticəsi yox !
Səd heyif ki, mümkün deyil. Yəni bundan sonra ha özüü öldür, "Senatoru" qaytara bilmərik...
Sanduqəyə qazılmış bu cür qeyri-adi fikirlə dövrün sənət ustası - sarkofaqı və heykəli düzəldən sənətkar üç ox atır gələcəyə.
Və u oxlarla :
1) Qadının cəmiyyətdə tutduğu yüksək statusunu,
2) Anun ölüm səbəbini,
3) Doğmalarının və anu tanıyanların keçirdikləri vaylı-şivənli SARSUNU - sarsıntını, zərbənin və itginin ağırlığını bizlərə çatdırır.
___________________________
Sarkofaq qədim Etruriya ərazisindəki məşhur Florensiya şəhərinin Etrusk muzeyində ehtiyat eksponat kimi saxlanılır.
Ədəbiyyatda yazının tərcüməsi ilə bağlı hələlik məlumata rast gəlmədim.
Yazını yenidən oxuyub ona yeni interpretasiya vermək istəyən və maraqlanan hər kəs onu bu linkdən aça bilər:
https://www.istockphoto.com/.../ancient-etruscan...
Tariyel Azerturk
TEREF