"Qeysəriyyə" sözü Sezarın - və ya onun əcdadlarından birinin - anasının bətnini əməliyyat edilərək dünyaya gəlməsi faktına əsaslanır... Lakin "Qeysəriyyə" ilə bağlı daha bir neçə məsələ var:
Sezar adı Yuli Sezardan sonra mütləq hökmdar mənasını verən bir titul oldu;
Roma imperatorlarına Sezar (və ya Kaiser) deyildi. Fateh Mehmeddən sonra Osmanlı sultanları da Sezar-i Rum (Roma Sezarı) titulunu aldılar. Almanlar (Kaiser) və ruslar (Çar) da eyni tituldan istifadə edirdilər. Lakin Yuli Sezarı Roma İmperatoru adlandırmaq səhvdir. Sezar imperator deyil, diktator idi. İmperiya rejimi 5 əsr əvvəl sona çatmışdı. Diktator titulunun Roma Respublikasında bu günküdən fərqli bir mənası var idi. Diktator dövləti idarə etmək üçün Senat tərəfindən təyin edilmiş bir məmur (magistra) idi. Romada eyni vaxtda üç nəfərin diktaturaya təyin olunduğu hallar da var idi. Yuli Sezar Triumvirat kimi tanınan bu üç nəfərlik hakimiyyətin ilk üzvü idi. Sezar daha sonra tərəfdaşlarını təmizlədi və tək diktator oldu; hakimiyyətini möhkəmləndirdikdən sonra özünü "ömürlük diktator" seçdi. Əvvəllər hakimiyyətdə olan bəzi senatorlar Sezarın dövlət hakimiyyətinin tam şəkildə öz əlində cəmləşməsindən narahat olmağa başladılar. Sezarın ögey oğlu Brutun rəhbərlik etdiyi bir qrup diktatorun təkbaşına hakimiyyətinə son qoymaq üçün onu öldürmək qərarına gəldi. Brut Sezarı bıçaqlayanlardan biri idi, lakin "Sən də mi Brut?" sətri Şekspirin "Yulius Sezar" pyesindəki təxəyyülünün məhsuludur. Sezardan sonra Respublika uzun sürmədi. Roma beş əsrdən sonra yenidən imperiya rejiminə qayıtdı. Və bu, bugünkü tarix dərsimizi bitirir.
TC Ertan Yılmaz