Berke Han, Cengiz Han'ın en büyük oğlu olan Cuci'nin ikinci oğludur. 1209 yılında Burhan Haldun Dağı/Moğolistan'da dünyaya geldi. Altınorda Devleti'nin Kurucusu Batu Han'ın kardeşi ve Altınorda Devleti'nin 2.Han'ıdır. Adının anlamı Moğolca da "Zorlu-Çetin" demektir
Berke Han, gençliğinde dedesinin ve kardeşlerinin yaptığı seferlere katılarak Harezm-Buhara bölgelerine geldi. Buradaki Müslüman tüccarlarla uzun uzun sohbetler etti. Dedesinin aksine, savaşmanın yanında ilme de ilgi duyuyordu. Dedesi Cengiz'in Gürgenç şehrinde şehit ettiği Necmeddin-i Kübra Hazretlerinin talebesi olan Seyfeddin Baharzi'nin tilavetinden ve hallerinden etkilenip müslüman olduğu rivayet edilir. (İbn Kesir)
İslam'ı kabul ettikten sonra devletin resmi dinini direkt İslam yapmak yerine halkına kendini örnek göstererek onları Müslüman yapmayı başardı. Altınorda Devleti'nin başkentine medreseler, camiiler açtı. Sarayında İslam kültürünün yayılmasını emretti. Onu gören Moğollar,Kıpçaklar,Tatarlar ve Moğol Komutanları, kitleler halinde Müslüman oldu.
Gelelim tarihteki ilk Moğol-Moğol savaşına: Berke Han ile Hülagû Han arasındaki savaş, aslında iki Moğol hükümdarının basit bir iktidar kavgası değil; Moğol dünyasının ruhen ikiye ayrıldığı andır. Berke Han, Altın Orda’nın başına geçtiğinde çoktan Müslüman olmuştu ve İslam dünyasıyla güçlü bağlar kurmuştu. Hülagû ise İlhanlı Devleti’ni kurmakla meşguldü ve Orta Doğu’yu Moğol hâkimiyeti altına almak için son derece sert bir yol izliyordu. 1258’de Bağdat’ın düşmesi ve Abbasî Halifesi’nin öldürülmesi, Berke Han için sadece siyasi bir mesele değil, doğrudan vicdani ve dini bir kırılma noktası oldu. Hülagû’nun bu hareketi, Berke’nin gözünde hem İslam’a hem de Cengiz Han yasasına ikisi kayıplar verdirdi.
Sonuç olarak, Moğolların ve Hülagü'nün ilerleyişi durduruldu. Moğollar bu olaydan sonra Berke Han'ın işbirliği yaptığı Memlükler tarafından Ayn Calut'da yenilgiye uğratıldı. Allah, bir Moğol'u, diğer bir Moğol'a kırdırarak İslam Dünyası üzerindeki ağır Moğol baskısını tamamen ortadan kaldırdı. Moğol hükümdarları yavaş yavaş Müslüman olmaya başladı.
Arapçadan tercüme:
Abdülhamid Doğan
Kaynaklar: Reşîdüddin Fazlullah (Camiut Tevarih), İbn Kesir (el-Bidâye ve’n-Nihâye)