Sahibkiran (Əmir Temur) hakimiyyətinin yüksəlişindən əvvəlki dövrdə Mavərannəhrın ən güclü əmiri Əmir Qazaqan idi.
Qazaqan haqqında orta əsr mənbələrində çoxlu məlumat qorunub saxlanılmışdır. O, Çingizləri real hakimiyyətdən məhrum edərək xanları formal, "kukla" hökmdarlara çevirməyi bacardı, halbuki bütün hakimiyyət onun əlində idi. Bu, o dövr üçün nadir bir hal idi, çünki ulusu əslində Çingiz yox, əmir idarə edirdi.
Gənc Temur Bəyin Qazaqanın xidmətinə girməsi, özünü fərqləndirməsi və onun etimadını qazanması xüsusilə diqqətəlayiqdir. Üstəlik, Temur nəvəsi Kamola ilə evləndi. Bir sıra tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, müstəqil hökmdar olduqdan sonra Temur əsasən Qazaqandan siyasi metodlar və idarəetmə modeli götürmüşdür. 1346–1347-ci illərdə Qazaqan Çağatay xanı Qazan xanı öldürdü və bu da Çağatay ulusunun faktiki olaraq bölünməsinə səbəb oldu. Onun hakimiyyəti Transoksinanın siyasi və hərbi gücünün yüksəlişi ilə yadda qaldı.
Qazağan Qızıl Orda xanı Canibəylə rəqabətə girdi, Xorazmı ələ keçirdi, Heratdakı Kart sülaləsinin daxili işlərinə fəal şəkildə müdaxilə etdi və iki dəfə Dehli Sultanlığına qarşı yürüşlərə rəhbərlik etdi, hətta Dehlidəki varislik mübarizəsinə təsir göstərməyi bacardı - bu, o dövrdə Transoksiana hökmdarı üçün belə genişmiqyaslı xarici siyasət təsirinin nadir nümunəsidir.
Ölümündən sonra bölgədəki hakimiyyət onun ailə üzvlərinə - Abdullah və Hüseynə miras qaldı və onlar da Transoksiana əmirləri oldular.
Qazağan 1358-ci ildə vəfat etdi: o, Buruldoyun oğlu Kutluq-Temur tərəfindən ov edərkən öldürüldü. Kazağan Teymurun silahdaşıdır və adı olmayan bir gücdür.
Kultsuz idarəetmə və tacsız bir imperiya.
O, necə idarə etməyi göstərdi, amma tarixdə necə qalmağı göstərmədi.
Teymur sonuncunu etdi.
Qm Rəşid Ziyatdinov
TEREF