İngiliz devlet arşivlerindeki (National Archives) gizli belgelerin üzerindeki gizlilik kararının kalkmasıyla Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Boğazı’nın geçilebilmesi için İngilizlerin Enver ve Talat Paşa'ya 5 milyon sterlin rüşvet teklif ettiği ortaya çıktı.
Söz konusu haber, 1915 yılında Çanakkale Savaşları devam ederken İngiliz İstihbarat Servisi (MI6) elemanlarının yürüttüğü gizli bir operasyona dayanmaktadır. Belgeler şu noktaları işaret eder:
* Teklifin Miktarı: İngilizler, Osmanlı Devleti'ni savaşın dışına çıkarmak ve Çanakkale Boğazı'nı savaşmadan geçebilmek için 4 milyon sterlin (o dönemki karşılığıyla yaklaşık 20 milyon dolar, bazı kaynaklarda 5 milyon sterlin olarak geçer) tutarında bir bütçe ayırmıştır.
* Muhataplar: Bu para karşılığında Enver Paşa ve Talat Paşa'nın ikna edilmesi, hatta gerekirse bir hükümet darbesiyle Osmanlı'nın Alman ittifakından koparılması hedeflenmiştir.
* Aracı İsimler: Görüşmelerin, o dönem Balkanlar'da bulunan İngiliz ajanları (örneğin Raymond Fitzmaurice ve Gerald Fitzmaurice) aracılığıyla yürütüldüğü iddia edilir.
İngilizlerin böyle bir plan yaptığı ve bu parayı ayırdığı tarihsel bir gerçektir; zira bu durum resmi devlet yazışmalarında kayıtlıdır.
* Sonuçsuz Kaldı: Tarihi kayıtlar, bu teklifin hiçbir zaman başarıya ulaşmadığını gösterir. Enver Paşa veya Talat Paşa bu rüşveti reddetti.
* Enver Paşa'nın Tavrı: Enver Paşa, Alman ittifakına sıkı sıkıya bağlıydı. Tarihçilerin büyük çoğunluğu, Enver Paşa'nın kişisel servet peşinde koşan birinden ziyade, ideolojik ve askeri hedeflere odaklanmış bir figür olduğu konusunda hemfikirdir.
* İstihbarat Oyunları: Bu tür "satın alma" girişimleri, o dönemde savaşan tüm büyük güçlerin (İngiltere, Almanya, Rusya) birbirlerine karşı kullandığı standart istihbarat yöntemleriydi.
İttihat ve Terakki Ruhu
TEREF