✍️BUNLAR TARİXİMİZDƏ DƏ BAŞ VERİB: Afrikada minlərlə Osmanlı əsgərinin adamyeyənlər tərəfindən yeyilməsinə səbəb olan faciəvi hadisə: KENİYA, MOMBASA DÖYÜŞÜ…
1589-cu ildə Yəmən bəylərbəyi Həsən Paşa bölgəyə yeni bir ekspedisiya təşkil etmək qərarına gəldi. İlk ekspedisiyadan düz dörd il sonra yenidən Şərqi Afrika sahillərinə yola düşdü. Lakin Osmanlı əsgərlərinin gözardı etdiyi bir məqam var idi və bu, onlara həyatları bahasına başa gələcəkdi. Bu dəfə portuqallar kifayət qədər hazırlıqlı idilər. Çünki onların kannibalizmi ilə tanınan və Afrikanın toxunulmamış meşələrində yaşayan və Osmanlılara qarşı istifadə edə biləcəkləri "Zimba Qəbiləsi" var idi. Minlərlə nizə ilə gözləyən kannibal qəbiləsi portuqalların əmri ilə Mombasa şəhərini mühasirəyə almışdı. Şəhəri müdafiə edən Osmanlı dənizçilərinin sayı çox az idi; Əmir Əli bəy kannibalların qurudan hücum etməsi ehtimalına qarşı artilleriya dəstəyi üçün bütün gəmilərini sahilə yaxınlaşdırmışdı. Lakin qəbilə hücum etmədi. Çünki bunun bir səbəbi var idi.
5 mart 1589-cu ildə Mombasa sahillərində 18 gəmidən ibarət Portuqaliya donanması peyda oldu; Osmanlı əsgərləri bu basqından tamamilə təəccübləndilər. Portuqaliyalı komandir Souze Countinho qəbiləyə Əmir Əliyə hücum etməyi əmr etmişdi. Osmanlı donanması dənizdə həm adamyeyənlərlə, həm də portuqallarla döyüşdü.
Bir müddət sonra donanma məğlub oldu və Mombasadan imtina etməyə məcbur oldu. Tarixçi Yılmaz Öztuna "Şərqi Afrikadakı türklər" məqaləsində döyüşün nəticəsini təsvir etmək üçün aşağıdakı cümlələrdən istifadə edir:
"Mombasa türklərdən alındı, Əmir Əli bəy əsir götürüldü və Lissabona aparıldı. Türk dənizçiləri cənub-qərbdən Tanganyikaya qaçdılar. Lakin onlar Cənub-Şərqi Afrikanı viran qoyan Bantu qəbiləsi olan Zimbanın əlinə keçdilər. Adamyeyən Zimba əsir götürdükləri türk dənizçilərini qovurub yedi."
Mənbələrə görə, Mombasaya gedən heç bir Osmanlı əsgəri haqqında heç bir xəbər alınmadı; bəziləri qəbilələr tərəfindən yeyildi, digərləri isə ömürlərini Portuqaliya gəmilərində qul kimi keçirdilər. Tarixdə Mombasa döyüşü kimi tanınan bu döyüş Osmanlı İmperiyasının Şərqi Afrika sahillərindəki fəaliyyətinə son qoydu. Bu misli görünməmiş dərəcədə qəddar hadisə, təəssüf ki, türk dənizçiləri üçün ağlasığmaz bir faciə oldu.
SIFIN
TEREF