Literatürde Subar duası olarak geçen şimdiye kadar çözülememiş olarak kalan bir ifadenin aslında Türkçe olduğunu nedense şimdiye dek kimse farketmemiştir.
Tarihte çok uzun bir zaman dilimi boyunca ismini farklı coğrafya ve etnik yapılara veren Subarlar, aslında Türk tarihinin en eski halklarından biridir.
Bu isim orta çağda Suvarlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Keza Sibirya'ya ismini veren de yine bu halktır. Kendisini Kenger olarak adlandıran halkın Akkad kaynaklarında Sumer olarak geçmesinin nedeni de gerçekte Kengerlerin Subar topraklarına yerleşmiş olmasıdır ve Sumer ismi, Subar isminin bozulmuş biçimidir.
Akademimizin Türk dünyasına yaptığı bu katkıyı siz değerli okurlarımıza sunmaktan onur duymaktayız.
inim-inim-ma ne-šag4
-ga eme Su-bir4
ki-a
(YOS 65: 10-11)
ini: Eski Türkçe 'kardeş'
Sümercede sözcük iki kere yazıldığında çoğul yapılır. Yani inim inim: kardeşlerim.
-(m)a: yönelme eki, -m- sözcüğün son sesinden kaynaklanmaktadır.
Medce sak ‘oğul, evlat’ (Oppert, 1879: 53) anlamına gelmektedir.
Yine Süm. sag ‘small child’ (Tuna, 2020: 11) ve Süm. saĝ.dub-ba ‘oğul’ (Aydın, 2013: 585) anlamındadır.
Fonetik açıdan ise bu sözcüğün (sag, saĝ, šag ya da sak biçiminde) Çuv. йăх (yĭh) ile fonetik ve semantik açıdan benzerliği -ki bu ‘boy, soy, sülale’ anlamındadır (Bayram, 2019: 224)- hemen dikkati çekmektedir.
-(g)a(m) : iyelik eki, -g- sözcüğün son sesinden kaynaklanmaktadır.
eme: yönelme eki
Su-bir4
ki: Subar ülkesi
-a:yönelme eki
Bu durumda cümle aslında şu şekilde kurulmalıdır: 'inilerime, sagıma, Subar ülkesine', yani 'kardeşlerime, oğluma, Subar ülkesine (yani bodunuma)'.
Bu cümle Sibirya Türkçesi konuşan, yani Subarlardan bir grubun doğrudan soyundan gelen Göktürklere ait şu ifadenin birebir aynısıdır ve aslında bir hitap geleneğidir: iniygünüm:oglanım:birki:oguşum:bodunum (KT G1)
inim-inim-ma ne-šag4
-ga eme Su-bir4
ki-a
iniygünüm:oglanım:birki:oguşum:bodunum
Bu iki cümle birbirinin aynısıdır. Subar duasındaki ekler Türkçe'den başka bir dille açıklanamaz. İki Türk halkı, binlerce yıllık aradan sonra bile hala aynı hitap biçimiyle halkına seslenmektedir. Bu durum bir gelenek dışında anlaşılamaz.
Şu durumda Subarlar Türk'tür ve Türkçe konuşmaktadır. Türk dilinin en eski cümlesi, Orhun Yazıtları değildir, tersine 2500 yıl önce yazılan Subar duasıdır.
Hasanhan Taylan Erkıpçak
Ön Türk Akademisi