Bir milletin büyüklüğü kültürel değerlerinin zenginliği, onu yaşama ve yaşatma ülküsü, iradesi ve arzusuyla ölçülür.
Her toplumda iyiliği ve kötülüğü temsil eden varlıklar söz konusudur. İslâmiyet öncesi Türklerde “Şeytan” ve “İblis” gibi kötülüğü simgeleyen “Erlik” vardır.
Tanrı olarak “Erklig” biçimiyle Orhon(Orhun) ve Yenisey Yazıtları’nda geçen bu sözcük birçok araştırmacı tarafından “güçlü, kudretli” olarak anlamlandırılmıştır.
”Erlik”, Türk destanlarında “Şeytan”ın kendisidir ve her zaman kendi istek ve yaratılışı gereğince kötü şeyleri seçer ve kötü işleri yapmayı tercih eder.
Albız, İslâmiyet’ten önceki Türk ve Altay inanışına göre yeni doğum yapan (lohusalı) kadını korkutan bir cadı ya da şeytandır.
Albız, “İblis” sözcüğünün “l/b” metatezi geçirmiş biçimidir.
Kırkı dolmayan çocukların yalnız bırakıldıklarında Albız tarafından boğularak öldürüldüğüne inanılır.
Albız, “Albas, Alpas” ve Moğolca’da “Almas”, Anadolu’da “Alkarısı” olarak da bilinir. Albastı’ya neden olan kızıl renkli kötü bir varlıktır.
Türk inanışına göre, bütün biçimsel ve tinsel olaylara bu varlıklar neden olmaktadır.
”Albız alsın!” deyimi ise, Nihal Atsız'ın “Bozkurtların Ölümü” ve “Bozkurtlar Diriliyor” adlı romanlarında sıkça görülen bir ilençtir (bedduâdır) ve “Şeytan alsın!” anlamına gelir.
Aykut Veli Yıldız