​Şavkat Nazarov’un Eğitimi ve Sovyetlere Göçü
1936 Turpan doğumlu olan Şavkat Nazarov'un babası Ahmet, Mahmut Muhiti’nin askeri olup 1937’deki bir ayaklanmada öldürülmüştür. Pekin Finans Enstitüsü’nü bitirip Urumçi’de çalışan Şavkat ve ailesi, Çin-Sovyet ilişkilerinin bozulması üzerine 1962’de Sovyetler Birliği’ne göç ederek nihayetinde Taşkent’e yerleşir.
​Askeri Eğitim ve Ortadan Kayboluş
Şavkat, 1967’de Türkistan Askeri Bölgesi tarafından askere alınarak Moskova’da özel paraşütçülük ve istihbarat eğitimi görür. 1968’den sonra ailesiyle bağı tamamen kopar. 1978’de Sovyet askeri yetkilileri, aileye Şavkat’ın bir uçak kazasında öldüğünü bildirerek üstün hizmet madalyası, Taşkent’te büyük bir ev ve maaş bağlar.
​Büyük Sırrın Çözülmesi
1980’lerin sonunda sınırların açılmasıyla, Taşkent’ten Doğu Türkistan'a giden bir aile dostu, Şavkat’ın aslında ölmediğini ve Çin’deki Tarim Hapishanesi’nde tutuklu olduğunu öğrenir. 1991’de bağımsızlığını kazanan Özbekistan’ın Dışişleri Bakanlığı yardımıyla aile bölgeye gider ve 25 yıl sonra Şavkat’la buluşur. Şavkat, Ağustos 1993’te Taşkent’e döndüğünde Albay rütbesini ve Özbek pasaportunu alır; böylece kayıp yılların perdesi aralanır:
​1969 Operasyonu: Urumçi yakınlarındaki Ulanbay Ormanı’na paraşütle atlamış, üç kişilik ekipten sadece kendisi kurtularak istihbarat toplamış ve İrtiş Nehri üzerinden Sovyetler’e kaçmıştır.
​1971 Yakalanışı: Aynı bölgeye ikinci görevinde başarıyla bilgi toplamış, ancak Korla’daki kız kardeşini ziyaret etmek istemiştir. Maddi durumunun aniden düzelmesinden şüphelenen komşuların ihbarı üzerine kaçmaya çalışırken, sınır yakınlarında sığındığı bir Kazak çobanının evinde uyurken Çin askerlerince yakalanmıştır.
​Hapis Hayatı, Tahliye ve Sonu
Urumçi’de sokaklarda "Ben Sovyet casusuyum" yazısıyla teşhir edilen Şavkat, müebbet hapse çarptırılır. 8 yıl yer altı hücresinde zincire vurulur; 1980'lerde cezası 20 yıla indirilerek normal koğuşa alınır. Dil avantajı sayesinde hapishanede eğitim ve propaganda işlerinde çalıştırılır. 1991’de tahliye olan ve 1993'te Taşkent'e dönen Şavkat Nazarov, 19 Mayıs 2016’da 80 yaşında vefat etmiştir.
​Kaynak Bilgisi:
Bu hikaye, Abduşukur Muhammet Qumtur'un 27 Şubat 2026’da Uygur Post/Uygur Times’ta yayımlanan yazısından özetlenmiş olup; metindeki tüm detaylar ve bilgiler, Şavkat Nazarov'un kız kardeşi Bayan Zorem tarafından aktarılmıştır.
Tanay Yücel
TEREF