Oğurlama vərdişi kimi də tanınan kleptomaniya, impuls nəzarəti pozğunluğunun bir növüdür. Psixoloji xəstəliklər kateqoriyasına aid olan bu vəziyyət xəstə və onların yaxınları üçün çox ciddi nəticələrə səbəb olur.

Sfera.az bildirir ki, Kleptomaniya nadir bir xəstəlikdir və dünya əhalisinin 0,6%-nə təsir edir. Lakin bu rəqəmlər reallığı əks etdirməyə bilər. Çünki kleptomaniyalı insanlar utanc səbəbindən vəziyyətlərini gizlətməyə meyllidirlər. Bəs kleptomaniyanın simptomları nədir və müalicəsi varmı? Gəlin detallara birlikdə baxaq.

"Oğru" mənasını verən yunanca Kleptes sözündən götürülmüş kleptomaniya əslində ehtiyac olmayan əşyaları oğurlamaq istəyi kimi təyin olunur.

Ədəbiyyata ilk dəfə 1816-cı ildə daxil olan bu pozğunluq, xəstələrin oğurluq istəyinə müqavimət göstərə bilməməsi kimi müəyyən edilə bilər. Tipik oğrulardan fərqli olaraq, kleptomanlar şəxsi mənfəət üçün və ya cəsarətlərini sınamaq üçün oğurluq etmirlər. Fərdlərdə oğurluq istəyi adətən kortəbii və planlaşdırılmadan baş verir. Bu şəxslər tez-tez bazar və mağazalar kimi izdihamlı yerlərdə oğurluq edirlər. Bəzi hallarda, onlar ailə və ya dost mühitində başqa insanların əşyalarını oğurlaya bilərlər.

Kleptomaniyanın ən çox görülən simptomlarına impuls nəzarəti pozğunluğu daxildir.

Xəstələr ehtiyac duymadıqları əşyaları oğurlamaq istəyini idarə edə bilmirlər. Belə bir vəziyyətdə gərginlik və narahatlıq yarana bilər. Digər tərəfdən, xəstələr bir şey oğurlayarkən rahat və məmnun hiss edə bilərlər. Lakin, hadisədən sonra onlar özlərini günahkar, utanan və peşman hiss edə bilərlər. Bu dövr hər oğurluq hücumu ilə təkrarlanır.

Adətən, oğurlanmış əşyanın xəstə üçün heç bir maddi dəyəri yoxdur. Bir çox insanın oğurlanmış əşyaları almaq üçün maddi imkanları var. Buna görə də, oğurlanmış əşyalar çox vaxt istifadə edilmir. Bəzi hallarda, onlar ailə üzvlərinə və ya dostlarına hədiyyə olaraq verilir.

Kleptomaniyanın dəqiq səbəbi məlum deyil. Bəzi nəzəriyyələr beyindəki neyrotransmitterlərdəki dəyişikliklərin bu pozğunluğa səbəb ola biləcəyini irəli sürür.

Digər tərəfdən, serotonin çatışmazlığı, asılılıq pozğunluqları və beynin opioid sisteminin pozğunluqlarının kleptomaniyaya səbəb olduğu düşünülür. Lakin, qəti bir səbəbi müəyyən etmək üçün daha çox araşdırma aparmaq lazımdır. Kleptomaniya tez-tez yeniyetməlik və ya gənc yetkinlik dövründə ortaya çıxır. Ailəsində kleptomaniya və ya obsesif-kompulsiv pozğunluq tarixçəsi olan və ya valideynləri alkoqolik və ya narkoman olan şəxslərdə kleptomaniya riskinin artdığı bildirilir. Həmçinin digər psixoloji pozğunluqları olan şəxslərin kleptomaniya inkişaf riskinin daha yüksək olduğu bildirilir.

Fərdlər kleptomaniya simptomları üçün müalicə axtarmağa qərar verdikdə, fiziki və psixoloji müayinələrdən keçirlər.

Kleptomaniya diaqnozu xəstənin həkiminə təsvir etdiyi simptomlara əsasən qoyulur. Simptomları dürtə biləcək hər hansı bir əsas klinik vəziyyətin olub olmadığını müəyyən etmək üçün fiziki müayinə vacibdir. Xəstələrdən həmçinin psixoloji anketləri və özünüqiymətləndirmə formalarını doldurmaları istənilir. Fərdlər tez-tez həbs qorxusundan müalicədən imtina edirlər. Qorxu və utanc müalicəni qəbul etməyi çətinləşdirsə də, kömək istəmək çox vacibdir. Unutmamaq lazımdır ki, mütəxəssis həkim müalicə boyunca xəstənin məxfiliyi prinsipinə riayət edir.

Kleptomaniyanın səbəbləri hələ tam başa düşülmədiyindən, bu pozğunluq üçün standart müalicə metodu yoxdur.

Kleptomaniyanın müalicəsi insandan insana dəyişsə də, ən çox dərman və psixoterapiya istifadə olunur. Müalicə zamanı adətən naltrekson və antidepresanlar təyin olunur. Koqnitiv davranış terapiyası da fərdlərin davranışında müsbət dəyişikliklərə nail olmaq üçün istifadə olunur.