''MÖ 324’te Harpalos tarafından Arsuz’da (antik Rhosos) diktirilen Glycera heykeli, Hellenistik dönemin en dikkat çekici bronz heykellerinden biri olarak kabul edilir.
İskender’in haznedarı olan Harpalos, Atina’dan kaçtıktan sonra Kilikya’ya gelir ve sevgilisi Glycera’yı da yanına alır. Onu Tarsus’ta neredeyse bir kraliçe gibi tanıtır; Kilikya’nın birçok kentinde onun adına onur törenleri düzenlenmesini emreder. Rhosos’ta ise Glycera için bronz bir heykel yaptırarak halkın adak sunduğu tapınakların önüne yerleştirtir. Heykelin, Aphrodite benzeri idealize bir güzellik anlayışıyla tasvir edildiği aktarılır.
Bu olayların temel kaynağı, MÖ 4. yüzyıl tarihçilerinden Theopompus'tur. Büyük eseri ‘’Philippika’’günümüze bütünüyle ulaşmamış, ancak Athenaeus tarafından ‘’Deipnosophistae’’ içinde aktarılan yazılarla korunmuştur. Theopompus, Harpalos’un Kilikya’da Glycera’yı tanrıçalaştıracak ölçüde yücelttiğini, kentlerde onun onuruna şölenler düzenlettiğini ve Rhosos’ta bir bronz heykel diktirdiğini bildirir. Kleitarkhos da aynı bilgiyi doğrulayan yazarlar arasındadır.
Modern Araştırmacıların Değerlendirmesi
Felix Jacoby, fragmanın yüksek olasılıkla tarihsel temele sahip olduğunu belirtir. Theopompus’un ahlaki eleştiri üslubu nedeniyle kimi ayrıntıların abartılmış olabileceğini söyler; ancak Harpalos’un lüks düşkünlüğü tarihsel açıdan kesindir.
W. Heckel, Harpalos’un Asya’da Glycera’yı “kraliçe konumunda” tanıttığını farklı kaynakların doğruladığını belirtir. Bronz heykelin günümüze ulaşmayışını doğal karşılar, çünkü antik çağda bronzun sıkça eritilip yeniden kullanıldığını vurgular.
P. Briant, bu anlatıyı Makedon elitinin tipik “zenginlik gösterileri” arasında değerlendirir. Harpalos’un Kilikya’da neredeyse bağımsız bir yönetici gibi davranması anlatının tarihsel güvenilirliğini artırır.
J. Engels, Glycera’nın Tarsus ve çevresinde gerçekten kamuya açık törenlerle onurlandırıldığını, anlatının yalnızca skandal kurgusu olmadığını vurgular.
Bu bulgulara dayanarak, Glycera heykeli Harpalos’un kısa süreli siyasi gücünü ve gösteriş anlayışını yansıtan bir propaganda aracı olarak yorumlanır. İskender’in ölümünden sonra Harpalos’un etkisi çöktüğünde heykelin de ortadan kaldırıldığı ve bronzun yeniden eritildiği düşünülmektedir.
Hellenistik dönemde tapınak önleri için yapılan bronz kadın heykelleri genellikle insan boyunda veya biraz daha büyük olurdu. Harpalos’un gösteriş merakı dikkate alındığında heykelin yaklaşık 1.8–2 metre yüksekliğinde olduğu tahmin edilir. Muhtemelen,Bronz malzemeden yapılmıştı.Aphrodite gibi bir duruşa sahipti. İnce giysili ve parlak yüzeyli bir işçilik taşıyordu.Mermer bir kaide üzerinde, tapınak girişinde sergileniyordu
Strabon, Rhosos’u “akropolü olan bir liman kenti” olarak tanımlar. Bu nedenle heykelin konumu büyük olasılıkla akropolde yer alan kutsal alanlardan birinin önüydü. Bugün Arsuz Dağı eteklerinde görülen sütun parçaları ve mimari bloklar, antik yerleşimin bu kutsal alanlara ait olabilecek kalıntılarıdır.''
Nihat Köklü
TEREF