Bu, bir artefaktin keçmişə dair anlayışımızı necə dəyişə biləcəyi haqqında təsirli bir hekayədir. Rusca tərcüməsi:
​Tarixi Dəyişdirən Gil Lövhə
​1980-ci illərin sonlarında bir kişi Britaniya Muzeyinə kiçik bir qəhvəyi gil parçası ilə gəlmişdi. Atası onu müharibədən sonra Yaxın Şərqdən gətirmişdi.
​İlk baxışdan xüsusi bir şey deyildi. Kiçik mixi işarələrlə örtülmüş telefon böyüklüyündə bir lövhə.
​Amma onları yalnız bir neçə nəfər oxuya bilirdi.
​Belə insanlardan biri Britaniya Muzeyinin kuratoru və qədim Mesopotamiya yazıları üzrə mütəxəssis Dr. İrvinq Finkel idi.
​O, lövhəni götürdü, ilk sətirləri oxudu və donub qaldı.
​Onun qarşısında qədim daşqın haqqında bir mətn var idi. Bu, Nuhun bibliya hekayəsindən təxminən min il əvvələ aid bir hekayədir. Lakin ən maraqlısı sonradan, illər sonra lövhənin nəhayət tam araşdırılmasına icazə verildikdə ortaya çıxdı.
Bu, sadəcə bir mif deyildi. Bu, bir təlimat kitabçası idi.
Gəmi tikmək üçün əsl qədim "dərslik": materiallar, ölçülər, palma lifindən iplər, taxta baza, möhürləmə üçün isti bitum.
Ən gözlənilməzi isə, gəminin tez-tez təsəvvür edildiyi kimi uzun bir gəmi olmaması idi.
Dəyirmi idi.
Nəhəng Mesopotamiya koraklı - əsrlər boyu həmin ərazilərdə istifadə edilən nəhəng səbətə bənzəyən bir qayıq.
Sonra lövhədə tədqiqatçıları daha da heyrətləndirən sözlər peyda oldu. Heyvanlara gəldikdə isə, orada deyilirdi:
"İki-iki."
Əsrlər boyu əsasən Nuhun bibliya hekayəsi ilə əlaqəli olan ifadənin xeyli qədim olduğu ortaya çıxdı. Bəzən kiçik bir gil parçası göründüyündən daha ağır ola bilər.
Çünki bu, bizə insan tarixinin tək, düz bir xətt deyil, hekayələrin bir-birinə axdığı, dəyişdiyi, yaşadığı və min illər sonra bizə qayıtdığı dərin bir yaddaş çayı olduğunu xatırlada bilər.
Və kimsə bu işarələri oxumağı öyrəndikdən sonra keçmiş yenidən danışmağa başlayır.
Larisa Nikora
TEREF