Yaponiya sürətlə əhalisini itirir. Ötən il ölkədə 700 mindən az uşaq doğulub — bu, tarixdə ən aşağı göstəricidir. Dövlət vəziyyəti düzəltmək üçün hər il milyardlarla dollar xərcləsə də, nəticə yoxdur. 2008-ci ildə 128 milyon əhalisi olan ölkənin əhalisinin 2070-ci ildə 87 milyona düşəcəyi gözlənilir.
Məsələ sadəcə uşaqların az doğulması deyil — sistem artıq özünü məhv etməyə başlayıb.
Əsas səbəblər
1. Evlilik böhranı
Yaponiyada uşaqlar əsasən yalnız nikah daxilində doğulur. Nikahların sayı isə kəskin azalıb. Gənclərin böyük hissəsi münasibətlərə maraq göstərmir və ailə qurmağı risk hesab edir.
2. Qadınlar üçün karyera itkisi
Uşaq sahibi olmaq çox vaxt qadının peşəkar həyatının sonu deməkdir. İş yerlərində analardan evə tam həsr olunmaq gözlənilir. Buna görə bir çox qadın ailə əvəzinə karyeranı seçir.
3. Kişilər üçün iqtisadi qeyri-sabitlik
90-cı illərdən sonra daimi iş sistemi dağılıb. Gənc kişilərin çoxu müvəqqəti işlərdə çalışır. Stabil gəlir olmadan evlilik və ailə qurmaq çətin sayılır.
4. Mənzil problemi
Tokyo kimi şəhərlərdə mənzil qiymətləri həddindən artıq yüksəkdir. Kiçik mənzillərin kirayəsi belə çox bahadır. Uşaq böyütməyin ümumi xərci yüz minlərlə dollara çatır.
5. Həddindən artıq iş mədəniyyəti
Uzun iş saatları ailə həyatını demək olar mümkünsüz edir. İnsanların çoxu ayda onlarla saat əlavə işləyir, stress və depressiya yayılıb.
6. Ev işlərində qeyri-bərabərlik
Qadın həm işləyir, həm də ev işlərinin əsas yükünü daşıyır. Bu isə “ikiqat iş” yaradır.
7. “Matahara” — analara qarşı təzyiq
İş yerlərində hamilə və ya uşaqlı qadınlara qarşı gizli təzyiq mövcuddur. Onlar karyerada geri salınır və “komandaya sadiq olmamaqda” ittiham edilirlər.
8. “Görünməz atalar”
Kişilər də sistemdən əziyyət çəkir. Çoxu ailəsi ilə vaxt keçirə bilmir. Atalıq məzuniyyətindən istifadə etmək iş yerində pis qarşılanır.
9. Yaşlı valideynlərə qulluq yükü
30–40 yaşlı insanlar həm uşaqlara, həm də qocalan valideynlərə baxmağa məcbur qalırlar. Bu yük xüsusilə qadınların işdən ayrılmasına səbəb olur.
Nəticə
Yaponiyanın demoqrafik piramidası çevrilib. Əvvəllər bir pensiyaçını 7 işləyən saxlayırdısa, gələcəkdə bu nisbət 1:1 olacaq. Bu isə iqtisadi və sosial sistemə böyük təzyiq yaradır.
Mətnin əsas ideyası budur:
İnsanlar ailə qurmaq istəmir deyə yox, mövcud iqtisadi və sosial sistem ailə qurmağı həddindən artıq çətin və riskli etdiyi üçün doğum azalır.
Bu problem artıq yalnız Yaponiyanın deyil, bir çox inkişaf etmiş ölkənin gələcək problemi hesab olunur.
Чингиз Лепсибаев
TEREF