Eski Türklerde yüz çizme cenaze töreniyle ilgili doğrudan fotoğraf bulmak oldukça zordur, çünkü bu dönemlerden kalma görsel belgeler son derece kısıtlıdır. Ancak, bu geleneğe dair bilgileri ve tasvirleri yazılı kaynaklardan ve arkeolojik buluntulardan elde etmek mümkündür.
Kaynaklar:
☀️Göktürk Yazıtları (Orhun Yazıtları): Bu yazıtlar, eski Türklerin yaşam tarzları, inançları ve cenaze törenleri hakkında önemli bilgiler içerir. Özellikle Bilge Kağan Yazıtı ve Kül Tigin Yazıtı'nda yas ve cenaze törenlerine dair bazı ifadeler bulunmaktadır. Örneğin, yasın ve üzüntünün derinliğini anlatırken "yüz göz yırttım" gibi ifadelere rastlanmıştır ki bu, yüz çizme geleneğine işaret edebilir.
☀️Çin Kaynakları: Eski Çin tarih yazarları, komşu toplumlar olan Türkler hakkında detaylı gözlemler ve kayıtlar tutmuşlardır. Bu kayıtlarda, Türklerin cenaze adetleri, yas tutma biçimleri ve hatta bazı fiziksel uygulamaları (yüz çizme gibi) yer alabilir. Çin'in Tang Hanedanlığı dönemine ait metinler gibi kaynaklar bu konuda bilgi verebilir.
☀️Arap ve Fars Seyyahların Notları: İslamiyet'in yayılmasından sonraki dönemlerde, Orta Asya'ya seyahat eden Arap ve Fars seyyahlar, Türk topluluklarının bazı geleneklerini not almışlardır. Bu notlarda, eski adetlerin izleri veya benzer uygulamalara dair ipuçları bulunabilir.
☀️Arkeolojik Buluntular ve Kurganlar: Eski Türk kurganlarında (mezarlarında) yapılan kazılar, cenaze ritüelleri hakkında dolaylı bilgiler sunar. Her ne kadar doğrudan yüz çizme eylemine dair kanıt olmasa da, mezar eşyaları, cesetlerin duruşları ve defin pratikleri, dönemin inançlarını anlamamıza yardımcı olur.
Fotoğraf ve Görsel Malzeme Konusunda Not:
Belirtildiği gibi, eski Türklerin yüz çizme törenlerini doğrudan gösteren fotoğraf bulunmamaktadır. Bu dönemde fotoğraf teknolojisi mevcut değildi ve resim sanatı da özellikle bu tür ritüelleri detaylıca betimleyen eserler bırakmamıştır.
Ancak, konuyu görselleştirmek için şu tür materyaller kullanılabilir:
☀️Orhun Yazıtları'nın fotoğrafları: Bu yazıtlar, eski Türklerin kendi dillerinden ve kültürlerinden izler taşıdığı için önemli bir görsel referanstır.
☀️ Eski Türk savaşçıları veya yöneticilerini tasvir eden modern çizimler/illüstrasyonlar: Sanatçılar, mevcut bilgiler ışığında bu tür ritüelleri kendi yorumlarıyla canlandırabilirler. Ancak bunların modern yorumlar olduğunu unutmamak önemlidir.
☀️Müze koleksiyonlarında yer alan eski Türk dönemine ait mezar buluntuları veya günlük yaşam eşyaları: Bu eserler, dönemin kültürel atmosferini ve yaşam biçimini anlamamıza yardımcı olur.
Sonuç olarak, eski Türklerdeki bu özel geleneğe dair bilgilerin çoğu, yazılı kaynaklara dayalıdır
✍️ Türkü Turan