Bu, paradoks və ya poeziya deyil, çölün soyuq məntiqidir.
Bernard Luis burada müasirləri tərəfindən yaxşı başa düşülən bir fikri əks etdirir.
Monqol ordusu "xalq" deyil, çöl müharibəsi texnologiyasıdır.
Və bu texnologiyanı hər kəsdən daha erkən, daha uzun və daha dərindən təkmilləşdirən türklər idi.
Əyn Cəlutda (1260) əslində nə baş verdi?
Məmlüklər türk mənşəli idilər (qıpçaqlar, oğuz elementləri).
Onlara monqollarla eyni üsullar öyrədilirdi: atlı ox atma,
geri çəkilmə saxtakarlığı, cinah hücumları, sərt intizam.
Lakin monqollardan fərqli olaraq, məmlüklər tanış ərazidə döyüşürdülər, sabit bir dövlətə sahib idilər və imperiyanın kənarında ekspedisiya qüvvəsi deyildilər. Salnaməçi deyir: "öz növlərindən olan insanlar".
Çünki 13-cü əsrdə "tatarlar", "türklər" və "monqollar" etnik təyinatlar deyil, çöl hərbi kateqoriyaları idi; Söhbət eyni tipli sivilizasiyadan gedir, lakin fərqli siyasi təşkilatlarla.
Monqollar "ərəblərə" və ya "İslama" deyil, bölgəyə daha yaxşı inteqrasiya olunmuş başqa bir çöl ordusuna məğlub oldular.
Çöl çöllərə məğlub oldu. Monqollar müharibə dilini tərcüməçisiz bilənlərə məğlub oldular.
Bu məğlubiyyət ilk, simvolik idi və nəhayət, monqolların məğlubedilməzliyi mifini darmadağın etdi.
Dəməşq salnaməçisinin bunu vurğulaması təsadüfi deyil.
O, möcüzə görmədi - güzgü gördü.
Bernard Lüis, "Monqollar, Türklər və Müsəlman Politiyası"
Rəşid Ziyatdinov