Yazar: Albert Gadzhaev
​İlk İskit Targitay'ın oğullarının isimleri ve onlardan türeyen boyların adları, sadece birer isim listesi değil, kadim bir toplumun şifrelenmiş sosyo-politik yapısıdır. Uzun süre boyunca dilbilimciler, yalnızca İran versiyonuna dayanarak bir çıkmaza girdiler. Ancak tam da Türk dilleri aracılığıyla, İskitlerin etnopskolojisini ve devlet yapısını çözme fırsatına sahip oluyoruz.

Gökten Düşen Hediyeler ve İsimlerin Kökleri
​Heredot, gökten düşen dört altın nesneden bahseder: savaş baltası, saban, boyunduruk ve kâse. Bu nesneler, sınıfların ve işlevlerin sembolleridir. Targitay'ın oğulları olan Lipoksais, Arpoksais ve Kolaksais isimlerinde, bu hediyelerle doğrudan bağlantılı Türkçe kökler açıkça görülmektedir.
​Arpoksais (Tarım): Türk dillerinde "Arpa" kökü, tarımın sembolüdür. Ona saban ve boyunduruk karşılık gelir.
​Lipoksais (Savaşçılık): İsmin içinde "Alıp" (Alıp-oksais) kökü gizlidir; yani alp, dev, savaşçı. Ona savaş baltası (sagaris, Türkçedeki sokmak fiilinden; buradan da sögüş/savaş - kavga, dövüş) düşer.
​Kolaksais (İktidar): "Kol" kökü el demektir. Bu, yönetimin sembolüdür ("elde tutmak" - kolda tutmak). Göktürkler'de yöneticiye "kolerkin" ve "elig" derlerdi, ikisinde kökü "kol". Türk askeri geleneğinde Kol, aynı zamanda kanatları (sağ kol ve sol kol) yöneten ordunun merkezidir. Geleceğin hükümdarı ve büyüğü olarak Kolaksais'e, üstün otoritenin ve ritüel önceliğinin simgesi olan kâse düşer.
​"Say / Sain" Etimolojisi: Türk dillerinde bu, saygı, hürmet ve yüksek makam anlamına gelir. "San" kökü ise endam, vücut yapısı ve en önemlisi, kişiye doğuştan verilen doğuştan gelen kader/yetenek anlamlarını taşır. Bu isimlerin ortasındaki "K" harfi, kelime türetme eki işlevini görür.
​Etnonimler: Boylar ve Görevleri
​Heredot tarafından tanımlanan İskit boylarının ayrımı, Türkçe sözvarlığında aynen karşılık bulur:
​Aukhatlar (Lipoksais'ten): Göçebe İskitler. Türkçe "Au/Av" (avlanmak) ve "Hat/Kat" (sertlik/katılık). Aukat — "avda mahir/sert", eğitimleri avcılıkla iç içe olan profesyonel savaşçılar.
​Katiarlar (Arpoksais'ten): Kendi ihtiyaçları için toprakla uğraşan çiftçiler (γεωργοί). Türkçe "Katı-yar" — "toprağa bağlı/sert" (yar/er — yer/toprak).
​Traspiyler (Arpoksais'ten): Satış için tahıl yetiştiren büyük çiftçiler (ἀροτῆρες). Kökünde Türkçe "Tarı" (darı, tarım) yatar. Yunan fonetiği göz önüne alındığında Traspiy, Tarıçıbay (zengin çiftçi) kelimesinin bozulmuş halidir.
​Paralatlar (Kolaksais'ten): "Altının saklandığı krallık" olan kraliyet boyu. Türkçe "Bar" (var, sahip olmak) ve "Alat" (altın) — altın sahipleri. Bu kök, Barlas (varlıklı, zengin) etnonimi ile akrabadır.
Targitay — Töre’nin Babası
​Targitay isminin kendisi bizzat Töregü Atay olarak çözümlenir:
​Töre (Tör): Kanun, düzen, gelenek.
​-gü / -gı: Aidiyet veya araç eki.
​Atay: Baba, ata, saygıdeğer büyük.
​Targitay, "Töre'nin Babası"dır; oğulları için yaşam kurallarını (Töre) koyan kişidir. Bu isim tarihi bir Türk şahıs adıdır: Avar prensi Targitay'dan, Cengiz Han'ın akrabası Targitay Kiriltuh'a kadar farklı dönemlerde karşımıza çıkar.
​Sonuç
​İskitlerin öz adı olan Skolot, doğrudan "Kol" (el/ordu/güç) köküne dayanır. İskit dünyası bir "İran çevresi" değil, devlet yapısının ve etnopskolojisinin Türkçe ile mükemmel şekilde açıklandığı bir Töre dünyasıdır.