Antik Roma’da beslenme, kişinin ekonomik durumuna ve yaşadığı bölgeye göre değişse de Roma mutfağının temelini tahıl, zeytinyağı, üzüm, sebze, bakliyat ve peynir oluşturuyordu. Buğday ve arpa en önemli tahıllardı; ekmek, lapa ve çeşitli hamur işlerinin yapımında kullanılırdı. Mercimek, nohut ve bakla da halkın günlük beslenmesinde önemli yer tutardı. Sebzeler arasında lahana, pırasa, soğan, sarımsak, havuç ve şalgam sık tüketilirdi. Üzüm, incir, elma, armut, nar ve hurma gibi meyveler ise hem taze hem de kurutulmuş olarak yenirdi. Zeytin ve zeytinyağı Roma mutfağının vazgeçilmezlerindendi. Keçi ve koyun sütünden yapılan peynirler de yaygındı. Şeker bilinmediğinden tatlandırıcı olarak çoğunlukla bal kullanılırdı. Et, özellikle varlıklı Romalıların sofralarında önemliydi. Domuz, koyun, keçi ve tavuk etinin yanı sıra av hayvanları da tüketilirdi. Zenginlerin ziyafetlerinde tavus kuşu ve flamingo gibi bugün alışılmadık görünen hayvanların etleri bile sofraya getirilebiliyordu. Balık ve deniz ürünleri de özellikle Akdeniz kıyılarında önemli bir besin kaynağıydı. İçeceklerin başında şarap geliyordu. Romalılar şarabı çoğunlukla suyla karıştırarak içer, bazen içine bal ve çeşitli baharatlar katarlardı.
Bir Romalının Günlük Sofrası
Sıradan bir Romalının günü bugünkü anlamda üç öğünden oluşmayabilirdi. Sabah ientaculum adı verilen hafif bir öğün yenirdi. Ekmek, peynir, zeytin, kuru veya taze meyve ve bazen bal bu öğünün temelini oluştururdu. Gün içinde prandium denilen daha hafif bir öğünde ekmek, sebze, yumurta, peynir veya soğuk et tüketilebilirdi. Günün asıl öğünü ise akşam yenilen cena idi. Sıradan bir ailenin sofrasında ekmek, mercimek ya da bakla yemeği, sebze, zeytin, peynir ve mevsim meyveleri bulunabilirdi. Maddi durumu iyi olan bir Romalı buna balık veya et de ekleyebilirdi. Yemeklerin üzerine zeytinyağı, sirke, baharat ve özellikle garum dökülürdü. Yanında ise çoğunlukla suyla karıştırılmış şarap içilirdi. Roma’da sofra yalnızca karın doyurma yeri değil, aynı zamanda zenginliğin ve toplumsal statünün gösterildiği bir alandı.
Birgül Filiz Aytar