Belə bir fikir var ki, SSRİ-də bütün vətəndaşlar bərabər imkanlara və imtiyazlara malik idilər. Deyirlər ki, hamı eyni geyinirdi, standart evlərdə yaşayırdı, eyni qab-qacaq, mebel, yemək və eyni miqdarda pul qazanırdı. Amma əslində, hətta kommunizm də sosial iyerarxiyanı ləğv etməyibdi. Cəmiyyət həmişə zəngin və kasıb, elit və aşağı təbəqəyə bölünüb. Bu yazıda SSRİ-də daha rahat şəraitdə yaşayan və əksəriyyət üçün əlçatmaz olan hər şeyi alan bir neçə insanlar haqqında bilginiz olacaq.
Elitanın pop sevimliləri

Xaricilər Lyudmila Zykinanı “xalq musiqisinin kraliçası”, “Rus Edit Piaf”, “Böyük, mehriban, ürəkli nəhəng qız” adlandırırdılar. O, bütün həyatını səhnəyə və qastrollara həsr edib. Zykinanın qonorarının məbləği məlum deyildi, lakin 1980-ci ildə onun rəsmi konsertlərindən biri 300 rubla başa gəlib (bu gün təxminən 84 min rubldir- 1463,87 AZN).
Həm də qeyri-rəsmi part-time iş, xaricə səfərlər və azarkeşlərin dəbdəbəli hədiyyələri var idi. Zykina hədiyyələr - zərgərlik, əntiq əşyalar və bahalı əşyalar almağı sevirdi. Ömrünün illəri ərzində o, xəzinəsinə 200 milyon rubl dəyərində nadir zərgərlik kolleksiyası toplayıb. Zıkina həm də avtomobilləri çox sevirdi və özü sürürdü. Onun öz Volqası, Chevrolet avtomobili var idi. “Mersedes” də hədiyyə etmişdilər, amma oğurlayıblar.

Müslüm Maqomayevin qonorarı məlum idi - bir konsert üçün o, orta hesabla 200 sovet rublu alırdı (bu gün bu, təxminən 56 min rubl – 975.9107 manat). Çox vaxt bir performans üçün məbləğ bir neçə dəfə artırdı. Müğənni də qeyri-rəsmi çıxış edirdi, çünki sənətçi məşhur bir sevimli idi.
Maqomayev maaşdan maaşa yaşamadığı üçün, paytaxtın mərkəzində mənzil, Moskva rayonunda daça və Bakıda yaşayış sahəsi ala bilmişdi. Ən çox o, İran şahından aldığı brilyant üzüyü dəyərləndirirdi. Məlumdur ki, Maqomayev səxavətli idi və qazandığı pulu dostlarına xərcləməyi, onları restoranlara dəvət etməyi, qiymətli hədiyyələr verməyi çox sevirdi.
Şahmatçı və filatelist

Şahmatçı Anatoli Karpov çoxlu sayda yarışlarda iştirak edərək şahmat üzrə dünya çempionu, beynəlxalq qrossmeyster və SSRİ-nin əməkdar idman ustası adını qazanıb. Çox vaxt çempionatdakı qələbə Karpova böyük mükafat gətirirdi. Beləliklə, onlardan birində o, bu gün iki milyon rubla bərabər bir məbləğ qazanıb.
Bundan əlavə, Karpov sovet vətəndaşlarının xəyalına belə gətirə bilməyəcəyi maaş alırdı. 33 min rubl. Şahmatçının bütün həyatı boyu marka topladığı da məlumdur. Bu gün o, MDB məkanında ən məşhur filatelistlərdən biri hesab olunur. Onun kolleksiyasının dəyəri 13 milyon avro dəyərində qiymətləndirilir. Karpov onu Rusiya Federasiyasının Mərkəzi Bankında saxlayır.
İlk sovet milyonçusu

Son SSRİ-də də varlıların xüsusi kateqoriyası var idi. Tarixçi Aleksandr Vaskinin sözlərinə görə, bu vətəndaşların işgüzarlığı olub və kooperativlər açıblar: “Onlar ən çox qıt mallardan, sadə sovet vətəndaşlarının çatışmayan mallarından pul qazanırdılar”. Məhz bu gəlirli biznesdən mühəndis Artyom Tarasov varlanıbdı.
1987-ci ildə SSRİ-də ilk kooperativ açanlardan olub. Onun "Tərəqqi" evlilik agentlikləri etdiklərini edib: müştərilərdən ödəniş alıblar və onlara uyğun nişanlı tapıblar. Bu agentliyin qarşısında sevgiyə susamış subaylar sıraya düzülüb, pul çay kimi axıbdı, lakin Moskva Sovetinin icraiyyə komitəsi “Əxlaqsız iş” ucbatından “Tərəqqi”ni bağlayıbdı.
Lakin Tarasov ümidsizliyə qapılmayıb, nəticə çıxarıb və məsələyə başqa rakursdan yanaşıb. O, elmi-tədqiqat institutunda işini atıb, avadanlıqların təmiri və kompüter proqramlarının satışı üçün kooperativ açıb. İki il sonra Tarasovun aylıq maaşı "Vzqlyad" proqramında elan edilib, orta hesabla üç milyon sovet rublu olub; Sovetlər ölkəsi ilk qanuni milyonerin varlığını belə öyrənib.
Есмира Шукурова
TEREF