Bu təəccüblü məlumatı əvvəllər eşitmiş ola bilərsiniz: Dünyanın ən yüksək nöqtəsi olan Everest dağı bir vaxtlar dəniz dibi olub. Qeyri-mümkün səslənsə də, Everestin 8849 metrlik zirvəsinə çatan alpinistlər əslində qədim okeanın qalıqları üzərində dayanırlar. Bəs bu necə mümkündür?
Tetis okeanının mirası: Təxminən 450 milyon il əvvəl Everesti təşkil edən qayalar Tetis okeanı adlanan dayaz bir dənizin dibində idi. Bu gün Everestin ən üst təbəqəsini təşkil edən "Sarı Zolaq" əslində həmin dövrdə ölən dəniz canlılarının, mərcanların və xərçəngkimilərin çöküntülərindən əmələ gələn əhəngdaşından ibarətdir.
Nəhəng Toqquşma: Təxminən 50 milyon il əvvəl Hindistan plitəsi Avrasiya plitəsi ilə böyük sürətlə toqquşub. Bu toqquşma o qədər şiddətli olub ki, iki qitə arasındakı okean dibi nəhəng bir kağız vərəqi kimi qatlanaraq, göyə qalxıb.
Zirvədəki Fosillər: Elmi tədqiqatlar və sahə tədqiqatları (məsələn, Yin və Harrison, 2000 - Himalay dağlarının geologiyası) Everestin zirvə bölgəsində trilobitlər və xirinoidlər kimi dəniz fosillərinin mövcudluğunu təsdiqləyib.
Qeyd: Everest statik nəhəng deyil; bu tektonik sıxılma hələ də davam etdiyi üçün, dağ hər il təxminən 4 millimetr yüksəlməyə davam edir. Başqa sözlə, Everest hələ də okean dibindən uzaqlaşmağa çalışır!
İstinad: Bu geoloji proses yer elmləri dünyasında ən fundamental olaraq qəbul edilən faktlardan biridir. Ətraflı texniki araşdırma üçün, Nature və ya Journal of Asian Earth Sciences kimi mənbələrdə dərc olunmuş "Himalay dağlarının tektonik təkamülü" adlı tədqiqatlara müraciət edə bilərsiniz.
Есмира Шукурова
TEREF