Tanınmış və birmənalı qarşılanmayan sahibkar, mədəniyyət və siyasi təsir fiquruna çevrilmiş Elon Mask yenidən dünyanın ən varlı adamı olub.

Mask bu statusa, tarixi dəyişəcək potensiala sahib cəsarətli və riskli investisiya qərarları ilə nail olub. Bütün böyük sərvət sahibləri kimi, o da yolda müxtəlif uğursuzluqlarla üzləşib, lakin bu günə qədər əldə etdiyi uğurlar onun mirasını formalaşdırır.

Aşağıda Maskın ən uğurlu investisiyaları və onlardan çıxarıla biləcək əsas dərslər təqdim olunur:

Zip2

1995-ci ilə qədər Elon Maskın bir neçə yaradıcı, lakin qeyri-peşəkar təşəbbüsü olmuşdu. Həmin il o, Money nəşrinin məlumatına görə, Stanford Universitetindəki doktorantura proqramını yarımçıq qoyaraq qardaşı ilə birlikdə atalarından aldıqları 28 min dollarlıq borcla Zip2 şirkətini qurdu.

Şirkət onlayn nəşrlər üçün xəritə və kataloq xidmətləri təqdim edirdi və bu layihə Maskın digər bütün uğurlarını mümkün edən başlanğıc nöqtəsi oldu. Dörd il sonra qardaşlar Zip2-ni "Compaq" şirkətinə 307 milyon dollara satdılar və Elon bu satışdan 22 milyon dollar qazandı.

İnvestisiya dərsi 1: Hesablanmış risklərə gedin

Texniki olaraq dərs “məktəbi atıb, valideyndən borc almaqdır”. Lakin daha geniş baxdıqda, əsas fikir budur: yaxşı ideya, güvənilən tərəfdaş və ilkin maliyyə olduqda, riskə getməkdən çəkinməyin.

PayPal

Maskın adının bu gün Tesla və SpaceX ilə hallanmasına baxmayaraq, həmin layihələrdən əvvəlki uğurları onun bu səviyyəyə çatmasına imkan verdi. GF Securities-in kvant araşdırmaçısı və "Canny Trading" şirkətinin sahibi Cun Cia qeyd edir:
"Şübhəsiz ki, Tesla və SpaceX Elon Maskın portfelindəki ən uğurlu investisiyalardır. Lakin bu layihələrə sərmayə qoymaq üçün lazım olan ilkin kapital PayPal-ın eBay-a satışından əldə olunmuşdu."

PayPal, Elon-un "X.com" şirkətinin Piter Tilin "Confinity" adlı P2P ödəniş platforması ilə birləşməsi nəticəsində yaranıb. Bu şirkət ciddi böyümə potensialına malik idi. Lakin Mask asan yol keçməyib. 1999-cu ildə CBS News PayPal-ı ilin "ən pis biznes ideyalarından biri" adlandırmışdı. 2000-ci ildə isə Mask bal ayındaykən idarə heyəti onu CEO vəzifəsindən uzaqlaşdıraraq Til ilə əvəzlədi.

İnvestisiya dərsi 2: Səbir və davamlılıq vacibdir

Cia bildirir ki, bu vəziyyət mühüm investisiya prinsipini vurğulayır: "Riskli investisiyalar bəzən böyük fədakarlıq tələb etsə də, nəticədə yüksək gəlir gətirə bilər."

2002-ci ildə eBay PayPal-ı 1,5 milyard dollar dəyərində səhmlə aldı və Elon Mask bu satışdan 160–180 milyon dollar qazandı.

Tesla

Tesla şübhəsiz Maskın ən uğurlu investisiyasıdır. O, son illərdə "Twitter"i satın alması ilə daha çox başlıq qazansa da, bu razılaşmanı həyata keçirmək üçün məhz Tesla-dakı səhmlərindən istifadə edib. Tesla dünyanın yeddi ən böyük şirkətindən biridir və ənənəvi avtomobil istehsalçılarını geridə qoyub.

İnvestisiya dərsi 3: Axına qarşı üzün

EV-lər (elektrikli avtomobillər), enerji doldurma stansiyaları və Tesla brendi indi tanınsa da, Maskın avtomobil sənayesini dəyişmək cəhdi əvvəlcə qeyri-mümkün sayılırdı.

"Voices.ai" texnologiya şirkətinin qurucusu Devid Çikkarelli xatırlayır: "Voices.ai-yə başlayanda biz də Tesla-nın ilk illərindəki kimi, axına qarşı üzürdük. Çoxları elektrikli avtomobilləri qeyri-real hesab edirdi, lakin Mask yolundan dönmədi. Və bu gün Tesla haradadır? Bu, innovasiyanın çox zaman ənənəyə zidd getməsini sübut edir."

SpaceX

Tesla-dan əvvəl Maskın diqqətini çəkən layihə SpaceX olmuşdu. 2003-cü ildə – Tesla-dan bir il əvvəl – o, PayPal-dan qazandığı gəlirlə bu kosmik tədqiqat şirkətini qurdu. Məqsəd Marsın koloniyalaşdırılması idi. SpaceX bu gün kommersiya kosmos sənayesində dominant mövqeyə malikdir və Maskın sahibkarlıq vizyonunu təcəssüm etdirir.

İnvestisiya dərsi 4: Hədəfiniz böyük olsun

"MarketX Ventures" şirkətinin CEO-su Katrin Çen deyir: "SpaceX bəlkə də ən absurd, reallıqdan uzaq ideyalardan biri kimi görünürdü. Lakin bu ideya bu gün elə bir miqyasda və sürətlə gerçəkləşir ki, heç kim bunu xəyal belə etməzdi." Bu layihə, sektorlar və dövlətlər arasında əməkdaşlıq formasını belə dəyişdi.