Tez-tez belə bir arqument səslənir: guya Ağqoyunlu, Qaraqoyunlu, Səfəvilər və ya Əfşarilər “Azərbaycan” adlanmadığı üçün onlar “Azərbaycan dövlətləri” deyil, “iran dövlətləri” sayılmalıdır, çünki Avropalılar belə yazırdı.
— Bu məntiqlə İtaliya və Çexiya ümumiyyətlə mövcud olmayıb.
Əslində isə bu, orta əsr dövlət quruluşunun necə işlədiyini anlamamağın nəticəsidir.
Gəlin Avropadan nümunələrə baxaq:
- Fransa
Adı german mənşəli frank tayfasından gəlir. Amma əhali romanlaşmış qallardan ibarət idi.
Əvvəlcə (VI–VIII əsrlərdə) “Fransa” adı Maas və Luara çayları arasındakı ərazilərə, yəni Paris ətrafına aid edilirdi. 843-cü il Verdun müqaviləsindən sonra isə bu ad Qərbi Frank krallığına (gələcək Fransa) şamil olundu.
Daha qədimdə isə bu ərazi Qalliya kimi tanınırdı və əvvəl keltlər, sonra romalılar tərəfindən idarə olunmuşdu.
- Almaniya
Uzun müddət “Almaniya” adlı vahid dövlət ümumiyyətlə mövcud olmayıb.
Onun əvəzinə “Müqəddəs Roma İmperiyası” var idi — hansı ki, nə tam “Roma”, nə vahid, nə də milli dövlət idi.
İndi isə ən vacib məqam — Prussiya:
Prussiya əvvəlcə baltik (yəni alman olmayan) mənşəli bir dövlət idi. Sonradan isə ən güclü alman dövlətinə çevrildi və məhz Prussiya XIX əsrdə Almaniyanı birləşdirdi.
Yəni müasir Almaniya müxtəlif dövlətlərin birləşməsi nəticəsində yaranıb — onların bir qismi ilkin mərhələdə heç “alman” belə deyildi.
Amma heç kim demir ki, “Prussiya alman tarixi deyil” və ya “Almaniya yox idi, deməli bu tarix Almaniyaya aid deyil”.
- İtaliya
XIX əsrə qədər “İtaliya” sadəcə coğrafi anlayış idi.
“İtaliya” adı ilk dəfə e.ə. V əsrdə Antiokh Sirakuzlunun əsərlərində çəkilir və yalnız yarımadanın cənub hissəsinə aid edilirdi.
Əslində isə ərazidə müxtəlif dövlətlər mövcud idi:
— Venesiya Respublikası
— Florensiya Respublikası
— Milan Hersoqluğu
— Papa Dövləti
Amma bu gün biz bunların hamısını İtaliya tarixinin bir hissəsi hesab edirik.
Nəticə sadədir. Əgər “adı yoxdursa — deməli sizə aid deyil” məntiqi ilə yanaşsaq, onda:
— Fransa fransız deyil
— Almaniya alman deyil
— İtaliya ümumiyyətlə mövcud olmayıb və yalnız 19-cu əsrdə formalaşıb.
Bu isə absurddur.
Azərbaycan tarixi Avropa tarixindən heç nə ilə fərqlənmir.
Və bu cür arqumentlər elmi yanaşma yox, sadəcə manipulyasiyadır.
Milli Kimlik
TEREF