2026-cı ilin əvvəlində (yanvar ayı məlumatlarına əsasən) dünyanın ən varlı 25 nəfəri inanılmaz dərəcədə böyük sərvət konsentrasiyasını təmsil edir və bu sərvət əsasən elm və texnologiya sahələrindəki innovasiyalar hesabına yaranmışdır. Bloomberg Billionaires Index və digər mənbələrə (məsələn, yanvar 2026) görə, siyahıda Elon Musk liderlik edir, onu Google (Alphabet), Amazon, Oracle, Meta və Nvidia kimi şirkətlərin qurucuları izləyir. Sərvət rəqəmləri birja dəyişikliklərinə görə gündəlik dəyişir, lakin üst sıralarda yüz milyardlarla dollar səviyyəsindədir.
Təxmini top-25 siyahısı (yanvar 2026, Bloomberg və digər mənbələrə əsasən, milyard ABŞ dolları ilə):
Elon Musk (ABŞ) — ~677 milyard (Tesla, SpaceX, xAI)
Larry Page (ABŞ) — ~281 milyard (Google/Alphabet)
Sergey Brin (ABŞ) — ~261 milyard (Google/Alphabet)
Jeff Bezos (ABŞ) — ~254 milyard (Amazon)
Larry Ellison (ABŞ) — ~226 milyard (Oracle)
Mark Zuckerberg (ABŞ) — ~217 milyard (Meta/Facebook)
Bernard Arnault və ailəsi (Fransa) — ~190 milyard (LVMH lüks mallar)
Steve Ballmer (ABŞ) — ~156 milyard (Microsoft, investisiyalar)
Jensen Huang (ABŞ) — ~152 milyard (Nvidia)
Warren Buffett (ABŞ) — ~146 milyard (Berkshire Hathaway investisiyaları)
11–25: Jim Walton, Rob Walton, Alice Walton (ABŞ, Walmart), Amancio Ortega (İspaniya, Inditex/Zara), Michael Dell (ABŞ, Dell) və s. – adətən 100–150 milyard arası, dəqiq yerlər mənbəyə görə dəyişir.
Siyahının böyük əksəriyyəti (xüsusilə ilk 10) ABŞ-dan olan texnologiya sahibkarlarıdır, bir neçəsi Fransa, İspaniya və digər ölkələrdəndir. Bu, əvvəlki onilliklərdən fərqli olaraq, resurs əsaslı və ya ənənəvi sənaye sərvətlərinin (neft, pərakəndə satış) üstünlüyündən texnologiya üstünlüyünə keçidi göstərir.
Azərbaycanın ümumi milli sərvəti ilə müqayisə
Azərbaycanın əhalisi 2026-cı ildə təxminən 10.2 milyon nəfərdir. Ölkənin ümumi milli/əhali sərvəti (ev təsərrüfatlarının aktivləri, əmlak, yığımlar və s. daxil olmaqla) təxminən 150 milyard ABŞ dolları səviyyəsindədir (verilən rəqəmə və bəzi qlobal qiymətləndirmələrə uyğundur; bu, ölkə üzrə orta sərvət səviyyəsinin aşağı olduğunu göstərir).
Müqayisə üçün:
Yalnız Elon Musk-ın sərvəti (~677 milyard) Azərbaycanın bütün əhalisinin ümumi sərvətindən 4 dəfədən çox böyükdür.
İlk 5 nəfərin birgə sərvəti (~1.7 trilyon) Azərbaycanın ümumi sərvətini 10 dəfədən çox üstələyir.
Hətta siyahının 25-ci yeri (~68–100 milyard arası) Azərbaycanın ümumi sərvətinin yarısından çoxunu təşkil edə bilər.
Bu fərq qlobal sərvət bərabərsizliyini açıq şəkildə nümayiş etdirir: bir şəxsin birja əsaslı sərvəti milyonlarla insanın illər ərzində topladığı aktivləri üstələyir.
Sərvətin artmasına təsir edən əsas amillər
Bu sərvətlərin partlayıcı artımı (xüsusilə 2020-ci ildən bəri bir çoxu ikiqat və ya daha çox artıb) elm və texnologiya sahələrindəki irəliləyişlərdən qaynaqlanır:
Süni intellekt (AI) və yarımkeçiricilər: Nvidia-nın Jensen Huang-ı AI çiplərinə tələbat sayəsində böyük artım əldə edib.
Elektrik avtomobilləri, kosmos və avtonom texnologiyalar: Elon Musk-ın sərvəti Tesla və SpaceX-in innovasiyaları ilə sürətlə artıb.
Axtarış, reklam və bulud hesablamaları: Larry Page, Sergey Brin (Google) və Larry Ellison (Oracle) rəqəmsal iqtisadiyyatın üstünlüyündən faydalanır.
Elektron ticarət və sosial media: Jeff Bezos (Amazon) və Mark Zuckerberg (Meta) qlobal miqyasda genişlənən platformalar vasitəsilə milyardlarla qazanıb.
Bu sahələr eksponensial texnologiyalardan (şəbəkə effektləri, məlumat üstünlüyü, aşağı əlavə xərclərlə sürətli miqyaslanma) istifadə edir. Neft/qaz kimi resurslara əsaslanan sərvətlərdən fərqli olaraq (Azərbaycan iqtisadiyyatına təsir edən kimi), texnologiya sərvətləri innovasiya, qlobal bazarlar və investorların gələcək böyüməyə inamı ilə qat-qat artır.
Nəticədə, 2026-cı il milyarderlər siyahısı göstərir ki, elm və texnoloji irəliləyişlər – xüsusilə süni intellekt, hesablama və rəqəmsal infrastrukturdakı nailiyyətlər – misilsiz fərdi sərvət konsentrasiyası yaradır və bu, bir çox ölkələrin ənənəvi iqtisadi modellərini xeyli üstələyir. (Azərbaycan müstəqillik illərində neft-qaza tam üstünlük verərək elm və texnologiyaların sonuncu plana qoymuşdur). Bu vəziyyət bərabərlik, innovasiya stimulları və qlobal iqtisadi struktur haqqında daha geniş suallar doğurur.
Dərin hörmətlə, prof. Saleh Məmmədov
TEREF