2008 yılında arkeologlar, York Arkeoloji Trust tarafından İngiltere'de Heslington, Yorkshire'da bir çukura gömülmüş en eski olanı keşfettiler. Şaşırtıcı bir şekilde beyin 2000 yıldan fazla yaşında olmasına rağmen neredeyse mükemmel şekilde korunmuş.
Muhtemelen 30'lu yaşlarda bir adama ait olan kafatası da dahil olmak üzere birçok çukura yerleştirilmiş bir dizi ritüelistik nesne bulundu. Kafası bıçakla kesilmeden önce asılmış ve kafatası hemen gömülmüş görünüyor. Cesedin geri kalanı kayıptı. Neden öldürüldüğü bilinmese de, bir insan kurban veya ritüel cinayeti olabilir.
Nemli ortamlarda bulunan diğer beyinlerin aksine, bu, çürüme koşullarında oluşan balmumu bir madde olan adiposir izine rastlanmadı. Bunun yerine, kimyasal analizler beyin dokusunun orijinal protein ve lipidlerinin yerini alan bilinmeyen bir organik maddenin varlığını ortaya çıkardı.
Beynin yapısı, bin yıl önce kaybolan yumuşak dokuların geri kalanının aksine hayatta kalmıştı. York Hastanesi'nde çıkarıldığında, beynin orijinal boyutunun %20'sine kadar küçüldüğü ancak sinirsel kıvrımlarını ve dirençli ve tofu benzeri bir dokuyu koruduğu keşfedildi.
Korunmasının gizemi çeşitli teoriler üretti. Oksijenin eksikliği ve sürekli toprak nemiyle karakterize olan anoksik ortamın kombinasyonu önemli faktörler gibi görünüyor. Ek olarak, hemen kafanın kopması normalde insan vücudunun çürümesini hızlandıran bağırsak bakterilerinin çoğalmasını engellemiş olabilir.
Bu fenomeni daha iyi anlamak için bilim insanları, Heslington kafatasının gömülme koşullarını taklit ederek York Üniversitesi kampüsündeki çeşitli noktalara domuz başlarını gömerek deneyler yaptı. Ancak, şimdiye kadar, örneklerin hiçbiri benzer seviyede koruma göstermedi.
2020 yılında Journal of the Royal Society Interface'de yayınlanan daha yeni çalışmalarda, beyin örneğinde 800'den fazla protein tespit edildi. Bu proteinlerden bazıları, şaşırtıcı bir şekilde, bağışıklık tepkisini tetikleyecek kadar iyi durumdalardı. Yoğun paketlenmiş protein agregalarının oluşumunun dokunun korunmasında ve hızlı bozulmasının önlenmesinde önemli rol oynadığı öne sürüldü.
Nihat Köklü
TEREF