Şahmat simvolizminə görə bütün oyunlar arasında ən əhəmiyyətlisidir. O, "kral oyunu" adlanır.
Şahmat fiqurları həyat elementlərinin fəlsəfəsini simvollaşdırır.
Bu oyun Avropaya təqdim edilməzdən çox əvvəl Hindistanda və Çində oynanılırdı.
Şərqi Hindistan şahzadələrinin saraylarının eyvanlarında oturub qara və ağ mərmər döşənmiş damaların üzərində dayanmış canlı oyunçularla şahmat oynadıqları məlumdur.
Çində şahmat fiqurları tez-tez Mançu və Minq kimi müharibə edən sülalələri təmsil edir.
Şahmat lövhəsi qara və ağ rəngləri növbələşən 64 kvadratdan ibarətdir və I Çinqin (Dəyişikliklər Kitabı) 64 altıbucaqlısına uyğun olaraq Mistik Evinin döşəməsini simvollaşdırır.
Fiqurlar varlıq və ya düşüncənin bu sahəsində hərəkət edir, hər biri müəyyən bir qanuna tabe olur. Ağ Kral Hörmüzd, Qara Kral Əhrimandır və əsrlər boyu Kosmos düzənliklərində onlar arasında böyük bir gərginlik mövcud olmuşdur.
İnsan Fəlsəfəsi baxımından,
*krallar ruhu,
*vəzir zehni,
*fil - emosiyaları,
*at – həyatı gücü,
*top – fiziki himayədar
*Kral tərəfindəki fiqurlar müsbət, vəzir tərəfindəki fiqurlar isə mənfidir.
*Piyadalar duyğu impulslarını və qavrayış qabiliyyətlərini - ruhun səkkiz hissəsini təmsil edir.
Ağ Kral və onun yoldaşları Mən və onun bələdçilərini, Qara Kral və onun yoldaşları isə, yalançı eqonu və onun legionunu simvollaşdırır.
Beləliklə, şahmat oyunu İnsanın mürəkkəb təbiətinin hər bir hissəsinin əbədi mübarizəsini əks etdirir.
Hər bir şahmat fiqurunun təbiəti onun hərəkətində aşkar olur.
Həndəsə onların təfsirinin açarıdır. Məsələn: tələ (bədən) kvadrat şəklində hərəkət edir, vəzir (emosiyalar) əyri şəkildə hərəkət edir, kral Ruh olduğundan əsir götürülə bilməz, lakin qaça bilməyəcək şəkildə əhatə olunduqda döyüşdə məğlub olur.
Есмира Шукурова
Teref.net