Abrek, yalnız haklı bir dava uğruna savaşan Kuzey Kafkasyalı savaşçıları ifade eder.
Abrekler, dava uğruna savaşmak için aileleri ve arkadaşları da dahil olmak üzere tüm maddi hayattan vazgeçen düzensiz askerlerdi.
Bu terim esas olarak Rus sömürgeciliğine karşı savaşan insanlar tarafından, özellikle de 19. yüzyılda Kuzey Kafkasya'da Çarlık Rusya'sına karşı gerilla savaşı verenler tarafından kullanıldı.
Bazı abrekler zenginlerden çalıp fakirlere verirken, diğerleri Çerkes köylerini yabancı saldırılara karşı savundular.Abrekler, vahşi doğada yalnız yaşarlardı.
Çerkes dilinde “abrek” kelimesi “cesur savaşçı”, Çeçen, İnguş ve Avar dillerinde ise “intikamcı” anlamına gelirdi. Ruslar tarihsel olarak Abrek yaşam tarzının düşmanı olduğundan, Rus ve Oset dillerinde abrek kelimesi aşağılayıcı bir "haydut" anlamına gelir.
Abrek olan kişi önce bir yemin ederdi. O andan itibaren onun için artık kanunların ve hayatının hiçbir değeri kalmazdı; tüm varlığını bir amaç uğruna mücadeleye adardı.
Abrekler kesinlikle teslim olmaz; ölümüne savaşır, başka bir seçenek kalmadığında intihar ederlerdi.
Bununla birlikte, Sovyet iktidarı döneminde abrekliğin
idealleştirilmesi devam edilmiştir. Gürcü yazar Çabua Amirecibi
gerçek bir abrek olan Data Tutaşhia hakkındaki bilgilere dayanarak
asil Kafkas haydutu imgesini yaratmıştır. 1977 yılında Amirecibi’nin
romanına dayanan “Kıyılar” (Berega) filmi çekilmiş ve Data
Tutaşhia’yı bütün Sovyetler Birliği’nde meşhur etmiştir. Ayrıca
Konstantin (Dzaho) Gatuyev’in devrim öncesi Çeçenistan ve
Stavropol’de eşkıyalık yapan abrek Zelimhan Guşmazukayev
(1872-1913) hakkındaki romanı ile Fazıl İskender’in 1960-70’li
yıllarda etkinlik gösteren Abhaz haydutlar hakkındaki
hikayelerinden de bahsedilebilir.
Gatuyev ve Amircibi abrekleri
sadece idealize ederken, İskender “insan-hayvan” abrek Uta
Berulava’yı tarafsız tasvir etmekle beraber abrekliği
şiirselleştirmiştir. Romanda kahraman, yozlaşmış Gürcü polisinin
yerine getirmediği adaletin sağlamasına yardım eder.
KAFKAS LİTERATÜRÜ