Yarısı onu məzara aparan vərəm xəstəliyindən əziyyət çəkdiyi qırx dörd il ərzində yazıçı nəinki möhtəşəm əsərlər (dünyaca məşhur iyirmi cildlik nəsr) yaratmış, həm də böyük işlər görmüşdü:
· O, zemstvo idarəsinin passiv müqavimətini, podratçıların aldadıcılığını və cahil kəndlilərin laqeydliyini dəf edərək dörd kənd məktəbi, zəng qülləsi, kəndlilər yanğınsöndürənlərin ambarı və Lopasnyaya yol çəkdirmişdir;
· O, doğma Taqanroqda Böyük Pyotra abidə ucaltmış, Antokolskini yonduğu heykəli şəhərə bağışlamağa inandırmış və onun tökdürmüş və Marsel limanı vasitəsilə pulsuz çatdırılmasını təşkil etmişdir;
· O, Taqanroqda iki mindən çox öz kitabını bağışlayaraq ictimai kitabxana qurmuş və onu on dörd il ərzində daim genişləndirmişdir;
· Melixovoda yaşayarkən hər il mindən çox xəstə kəndlini pulsuz müalicə etmiş və hər birini dərmanla təmin etmişdir;

· Vəba epidemiyası zamanı zemstvo həkimi kimi, köməkçiləri olmadan təkbaşına 25 kəndə xidmət göstərmişdir;
O, Saxalin adasına qəhrəmancasına səyahət etmiş, adanın bütün əhalisinin siyahıyaalınmasını təkbaşına aparmış və "Saxalin adası" kitabını yazmış, çarizmin cəza xidmətinin "hüquqsuz insana qarşı varlı və tox insanların mənasız istehzası" olduğunu rəqəmlər və faktlarla sübut etmişdir.
O, minlərlə insana kömək etdi (Çexova yazılmış bir çox məktubun məzmunu onun toplanmış əsərlərinin kataloqunda aşağıdakı kimi ifadə olunur: “Çexovdan aldığım pula görə minnətdarlıq…”, “İşə düzəlməkdə kömək üçün minnətdarlıq…”, “Pasportumla bağlı çətinlik üçün minnətdarlıq…” və s.
· Viran qalmış və soyulan Melixovoda minə yaxın albalı ağacı əkdi və çılpaq meşə sahələrində ladin, ağcaqayın, qarağac, şam, palıd və qarağac əkdi; Krımın yanmış, tozlu bir ərazisində şirin albalı, tut, xurma, sərv, yasəmən, firəng üzümü, albalı və gözəl bir çiçək bağı əkdi.
Çexov dəftərində aşağıdakı sətirləri yazırdı: “Müsəlman ruhunu xilas etmək üçün quyu qazır. Hər birimiz məktəb, quyu və ya bu kimi bir şey qoysaq yaxşı olardı ki, həyat keçib “izsiz əbədiyyətə getməsin”.
Zaman Səyahəti
TEREF