Hans Tröbst (1891-1939), I. Dünya Savaşı’nda Alman ordusunda görev yapmış profesyonel bir subaydı. Savaş sonrası Almanya’nın içine düştüğü siyasi ve ekonomik çöküş onu yeni bir arayışa yöneltti. Versailles Antlaşması’nın ardından ülkesinde umutsuzluk hâkimken, Anadolu’da işgale karşı başlayan direniş dikkatini çekti. Bu mücadeleyi, millet iradesinin yeniden ayağa kalkışı olarak gördü ve Türkiye’ye gelmeye karar verdi.
1920 yılının sonlarında, İtilaf Devletleri’nin denetimi altındaki İstanbul üzerinden gizlice Anadolu’ya geçti. Bir İtalyan gemisiyle kıyıya ulaştıktan sonra İnegöl üzerinden iç bölgelere ilerledi ve Ankara’ya vardı. Yolculuk sırasında gördüğü yoksulluk, halkın güçlü direnciyle birleşince Türk milletine duyduğu saygı daha da arttı.
Ankara’da yetkililere başvurarak Milli Mücadele saflarında görev almak istediğini bildirdi. Onu en çok etkileyen unsur, halkın topyekûn direnişiydi. Kağnılarla cephane taşıyan kadınlar, yaşına rağmen göreve koşan insanlar ve cepheye giden gençler Tröbst üzerinde derin iz bıraktı. Türk milletini, bağımsızlık uğruna büyük bedeller ödemeye hazır bir toplum olarak tanımladı.
Bu hayranlığını şu sözlerle dile getirdi: “Burası; bedeli tamamen yok olmak olsa bile, umudunu yitirmeyen ve ulusal varlığı için savaşmayı sürdüren tek ülkedir!”
Ankara’da bulunduğu dönemde Mustafa Kemal Paşa ile de görüşme fırsatı buldu. Paşa’nın liderliğinden ve stratejik bakışından etkilendi. Tröbst’ün teknik bilgi birikiminden faydalanıldı; özellikle demiryolu lojistiği, ulaştırma ve mühendislik alanlarında katkı sundu. Cephede savaşmaktan çok, ordunun ihtiyaç duyduğu sevkiyat ve teknik altyapı çalışmalarında görev aldı. Türk subaylarıyla birlikte çalıştı, aynı şartları paylaştı ve büyük saygı kazandı.
Zaferin ardından Almanya’ya dönen Tröbst, Türkiye’de yaşadıklarını eserlerinde anlattı. Türk Kurtuluş Savaşı’nı Avrupa kamuoyuna aktaran yabancı tanıklardan biri oldu. Hayatının son dönemini Uzak Doğu’da geçirdi. 1939 yılında Çin’in Mançurya bölgesindeki Dairen’de hayatını kaybetti.
Hans Tröbst bugün, Türk Milli Mücadelesi’ne dışarıdan bakıp onu doğru anlayan ve destek veren nadir yabancı isimlerden biri olarak hatırlanır.
Derleyen: Alper Alpkunt / Tarih ve Düşünce Notları
📚 Kaynakça
- Hans Tröbst, Soldatenglück (Asker Şansı): Anadolu’da Bir Alman Subayının Milli Mücadele Anıları
- Wiebke Bachmann, Die Nationalsozialistische Orientpolitik und die Türkei
- Taylan Sorgun, Kurtuluş Savaşı ve Dış Dünyadan Tanıklar
- Falih Rıfkı Atay, Çankaya
Alper Alpkunt
TEREF