1487'de Erdebil'de doğan İsmail, çok genç yaşta Safevi Tarikatı'nın liderliğini üstlenmiş ve muazzam askeri dehasıyla parçalanmış İran coğrafyasını kısa sürede tek bir çatı altında birleştirmiştir. Askeri gücünün ve vuruşucu birliklerinin temelini, kendisine mutlak bir inanç ve sadakatle bağlı olan savaşçı Kızılbaş Türkmen boyları oluşturuyordu. 1501 yılında, henüz 14 yaşındayken ordularıyla Tebriz'i alarak Safevi Devleti'ni resmen kurmuş ve kendisini Şah ilan etmiştir.
İsmail'in siyasi vizyonu, idari kararlarında da net bir şekilde kendini gösterir. Yeni kurduğu devletini sağlamlaştırmak ve batıdaki ezeli rakibi Osmanlı İmparatorluğu ile doğudaki Özbeklere karşı kesin bir ideolojik sınır çizmek amacıyla Şiiliği devletin resmi dini ilan etmiş, böylece Orta Doğu'nun jeopolitik ve dini dengelerini kökünden değiştirmiştir. İdari yapılanmasında ise Türkmen emirlerine askeri hiyerarşide, köklü Fars bürokratlarına ise sivil yönetimde görevler vererek pragmatik ve dayanıklı bir devlet aygıtı inşa etmiştir.
Yıllar süren hızlı askeri genişleme politikası, 1514 yılında Yavuz Sultan Selim ile karşı karşıya geldiği Çaldıran Meydan Muharebesi'nde çok sert bir duvara çarpmıştır. Çaldıran'da Osmanlı ordusunun ateşli silahlar ve topçu birliklerindeki net üstünlüğü, Safevilerin geleneksel, hızlı süvari taktiklerini mağlup etmiş ve Şah İsmail'in o güne dek süregelen yenilmezlik aurasını yıkmıştır. Bu tarihi ve stratejik kırılma noktasından sonra büyük askeri seferlere çıkmaktan vazgeçen Şah, enerjisini devletin iç siyasetine ve kültürel faaliyetlere yöneltmiştir. Sadece kılıcıyla değil, kalemiyle de tarihe geçen bir lider olarak "Hatayi" mahlasıyla tasavvufi ve lirik Türkçe şiirler yazmış, 1524'te vefat ettiğinde ardında yüzyıllarca Orta Doğu siyasetine yön verecek güçlü bir imparatorluk bırakmıştır.
asirlarboyunca
TEREF