Monqolların məğlubiyyətindən sonra Merkitlər Qıpçaq köçəri düşərgələrinə sığındılar. Çingiz xanın mesajını qeyd edən əsas mənbə 13-cü əsr fars tarixçisi Rəşid əl-Dinin "Salnamələr Toplusu" (Cami əl-Təvarix) əsəridir. Bu hadisələrin təfərrüatları "Monqolların Gizli Tarixi"ndə də qeyd olunur. Çingiz xan Qıpçaq xanı İnasadan Merkit liderlərini - Toxtoa Bəkinin oğullarını - çöl qanunlarını pozmaqda və şəxsi düşmənlərini gizlətməkdə günahlandıraraq təhvil verməsini tələb etdi. Çingiz xan ultimatumunda metaforik və təhdidedici bir tondan istifadə etdi: "Merkitlərə yönəlmiş oxumu necə dəf etməyə cəsarət etdiniz?" "Düşmənlərim olan Merkitlərə sığınacaq verdiniz." Əgər onları təhvil verməsəniz, bunu bilin: Yaz və yay gələndə qaçılmaz olaraq sizin yanınıza gələcəyəm. "Otlaqlarınızı külə, döyüşçülərinizi isə toza çevirəcəyəm."
Rəşid əd-Dinə görə, başqa bir versiyada merkitlər ram edilə bilməyən "vəhşi heyvanlar" kimi vurğulanırdı və onları bəsləyənlər onların qurbanı və ya Monqol dövlətinin düşməni olacaqlar: "Merkitlər ölkəmdən sülhü oğurlayan oğrulardır. Onlara sığınacaq verən özü də oğru olur." Onları təhvil ver, yoxsa müharibəyə hazırlaş." İnasy (və ya bəzi versiyalarda İnalçuk/İnalçik, baxmayaraq ki, bu ad daha çox Otrarla əlaqələndirilir) ya kollektiv fiqur, ya da monqol səfirlərinin müraciət etdiyi şərqi qıpçaqların konkret hökmdarıdır. Qıpçaqlar Merkitləri təhvil verməkdən imtina etdilər. Bu, monqollar və qıpçaqlar arasında ilk böyük toqquşmanın əsas səbəblərindən biri oldu və nəticədə uzun müddət davam edən düşmənçiliyə səbəb oldu. Qıpçaq xanının cavabı fars mənbələrində də bildirilir: "Hətta bir torağay da tikanlı kolun budaqlarında şahinin caynaqlarından sığınacaq tapır, bəs mənim mərhəmətim tikanlı kolun mərhəmətindən az olmalıdırmı?"
Tagiru Biktaşev
TEREF